ସୀମାନ୍ତ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ଏକ ବଡ଼ କ୍ରାନ୍ତିକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଚୀନ୍ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଗତିବିଧି ଏବଂ ସୀମାରେ ସନ୍ଦେହଜନକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ତୀକ୍ଷଣ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ବୃହତ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ପ୍ରକଳ୍ପର ନାମ ହେଉଛି ‘ଏୟାରସିପ୍-ବେସଡ୍ ହାଇ ଅଲ୍ଟିଚ୍ୟୁଡ୍ ସୁଡୋ ସାଟେଲାଇଟ୍’। ପ୍ରାୟ ୧୫,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ ଅଟକଳରେ ନିର୍ମାଣ ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି ଆଧୁନିକ ଗୁପ୍ତଚର ଏୟାରସିପ୍ (ବିଶାଳ ବେଲୁନ୍ ସଦୃଶ ଆକାଶଯାନ) ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ଏବେ ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନରୁ ୨୦ ରୁ ୩୦ କିଲୋମିଟର ଉଚ୍ଚତାରେ ରହି ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ଉପରେ ନିରନ୍ତର ନଜର ରଖିପାରିବ। ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଡିରେକ୍ଟୋରେଟ୍ ଅଫ୍ ଅପରେସନ୍ସ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଦେଶର ବେସରକାରୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଆଧିକାରିକ ଭାବେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି।
ଉପଗ୍ରହ ଓ ଡ୍ରୋନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବଡ଼ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କରିବ ଏହି ଟେକ୍ନୋଲୋଜି
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ସାମରିକ ଡ୍ରୋନ୍ଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବାଧିକ ୧୨ କିଲୋମିଟର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଡ଼ିପାରୁଥିବା ବେଳେ ଲୋ-ଅର୍ଥ ଅର୍ବିଟ୍ ସାଟେଲାଇଟ୍ ବା ଉପଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ଶତାଧିକ କିଲୋମିଟର ଉପରେ ରହିଥାନ୍ତି। ଉପଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଘୂରି ବୁଲୁଥିବାରୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ସବୁ ସମୟରେ ଲାଇଭ୍ ନଜର ରଖିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ନୂତନ ‘ଷ୍ଟ୍ରାଟୋସ୍ଫେରିକ୍ ଏୟାରସିପ୍’ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉପରିଭାଗରେ ୨୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତାରେ ଏକାଦିକ୍ରମେ ମାସ ମାସ ଧରି ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ଭାବେ ଭାସମାନ ରହିପାରିବ। ଏହାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁଯାୟୀ ଯେକୌଣସି ଦିଗକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକ ‘ସୁଡୋ ସାଟେଲାଇଟ୍’ ବା କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ, ଯାହା ସାଟେଲାଇଟ୍ ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଶସ୍ତା ଏବଂ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
୭୦% ଅର୍ଥ ଦେବେ ସରକାର: ‘ମେକ୍-୧’ ଅଧୀନରେ ହେବ ବିକାଶ
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅଧିଗ୍ରହଣ ପରିଷଦ ଦ୍ୱାରା ମଞ୍ଜୁରୀ ପ୍ରାପ୍ତ ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଏବଂ ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ ଅଭିଯାନ ଅଧୀନରେ ‘ମେକ୍-୧’ କ୍ୟାଟେଗୋରିରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉଛି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ, ମନୋନୀତ ହେବାକୁ ଥିବା ଘରୋଇ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋଟୋଟାଇପ୍ ବିକାଶ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ମୋଟ୍ ଖର୍ଚ୍ଚର ପ୍ରାୟ ୭୦% ଅର୍ଥ ଅନୁଦାନ ଆକାରରେ ପ୍ରଦାନ କରିବେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏରୋସ୍ପେସ୍ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ଆର୍ଥିକ ବିପଦ ବହୁ ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ଦେଶର ଅନ୍ତତଃ ପକ୍ଷେ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଘରୋଇ ସଂସ୍ଥାକୁ ତାଙ୍କର ବୈଷୟିକ ଯୋଗ୍ୟତା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଆଧାରରେ ଏହି କାମ ପାଇଁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ମନୋନୀତ କରାଯିବ।
ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସେନ୍ସର ଓ ମିଳିବ ରିଅଲ-ଟାଇମ୍ ଡାଟା
ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଷ୍ଟ୍ରାଟୋସ୍ଫେରିକ୍ ଏୟାରସିପ୍ ଗୁଡ଼ିକରେ ହାଇ-ରିଜୋଲ୍ୟୁସନ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ କ୍ୟାମେରା, ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସାମରିକ ରାଡାର୍ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ ଗୁପ୍ତଚର ସେନ୍ସର ଖଞ୍ଜାଯିବ। ଏହା ସୀମାରେଖା ଆରପାରିରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁ ସେନାର ଗତିବିଧି, ବଙ୍କର, ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମୁତୟନର ପ୍ରତିଟି ଛୋଟ ବିବରଣୀକୁ ସିଧାସଳଖ ଏବଂ ରିଅଲ-ଟାଇମ୍ ଡାଟା ମାଧ୍ୟମରେ ସେନା ମୁଖ୍ୟାଳୟକୁ ପ୍ରେରଣ କରିବ। ଏହା ସହିତ ଦୁର୍ଗମ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ ଯୋଗାଯୋଗ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରିଲେ-ଷ୍ଟେସନ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ।
ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ୨୦୨୫ ମସିହା ମେ’ ମାସରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ଓ ବିକାଶ ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଶେଓପୁରଠାରେ ନିଜର ଏକ ସ୍ୱଦେଶୀ ଷ୍ଟ୍ରାଟୋସ୍ଫେରିକ୍ ଏୟାରସିପ୍ର ପ୍ରଥମ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରି ପ୍ରାୟ ୧୭ କିଲୋମିଟର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପେଲୋଡ୍ ପଠାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଟେକ୍ନୋଲୋଜିକୁ ବୃହତ ସାମରିକ ସ୍ତରରେ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ଘରୋଇ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ସାମିଲ କରାଯାଉଛି। ଆମେରିକା, ଚୀନ୍ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ହାଇ-ଅଲ୍ଟିଚ୍ୟୁଡ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମକୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଭାରତର ଏହି ୧୫,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରାଚୀରକୁ ଆହୁରି ଅଭେଦ୍ୟ ଏବଂ ଆଧୁନିକ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
