ବଙ୍ଗର ବିଭାଜନ ପୂର୍ବ ଦଙ୍ଗା ଓ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସାର ଇତିହାସ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନାମ ଆଜି ପୁଣି ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସୁଛି—ଗୋପାଳ ପାଠା। କେହି ତାଙ୍କୁ “ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ” ବୋଲି କହୁଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ୟପଟେ ସମାଲୋଚକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସା ସହ ଜଡ଼ିତ ବିବାଦିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଗୋପାଳ ପାଠାଙ୍କୁ “ଭୁଲିଯାଇଥିବା ହିରୋ” ଭାବେ ପ୍ରଚାର କରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ଇତିହାସବିଦ୍ ଓ ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ମତଭେଦ ଜାରି ରହିଛି।
Direct Action Day ଓ କଲକାତାର ରକ୍ତରଞ୍ଜିତ ଇତିହାସ
ଗୋପାଳ ପାଠାଙ୍କ କାହାଣୀ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଇତିହାସକୁ ଫେରିବାକୁ ପଡ଼େ ୧୯୪୬ ମସିହାକୁ। ସେ ସମୟରେ ଭାରତରେ ହିନ୍ଦୁ-ମୁସଲିମ ତଣାତଣି ଚରମରେ ଥିଲା ଏବଂ ମୁସଲିମ ଲିଗ ଅଲଗା ପାକିସ୍ତାନ ଦାବି କରୁଥିଲା।
୧୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୬ରେ ମହମ୍ମଦ ଅଲି ଜିନ୍ନା “Direct Action Day” ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ସେହି ଦିନ କଲକାତାରେ ଭୟାବହ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଦଙ୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପରେ “Great Calcutta Killings” ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା।
ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ, ସେହି ହିଂସାରେ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ସହରର ବହୁଅଞ୍ଚଳରେ ଅଗ୍ନିସଂଯୋଗ, ହତ୍ୟା ଓ ନିର୍ଯାତନା ଘଟିଥିଲା। କଲକାତା ପ୍ରାୟ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
କିଏ ଥିଲେ ଗୋପାଳ ପାଠା?
ଗୋପାଳ ପାଠାଙ୍କ ଅସଲ ନାମ ଥିଲା ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖର୍ଜୀ। “ପାଠା” ନାମଟି ତାଙ୍କ ଖାସି ମାଂସ ବ୍ୟବସାୟରୁ ଆସିଥିବା କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତର କଲକାତାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବହୁତ ଥିଲା। ସେ ପାରମ୍ପରିକ ରାଜନେତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ପାୱାର ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କ ନେଟୱାର୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ।
ଦଙ୍ଗା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କିଛି ସଂଗଠିତ ପ୍ରତିରୋଧ ଗୋଷ୍ଠୀ କାମ କରୁଥିବା ଦାବି ହୋଇଥାଏ।
“ରକ୍ଷକ” ନା “ପ୍ରତିଶୋଧର ନେତା”?
ଗୋପାଳ ପାଠାଙ୍କୁ ନେଇ ବିବାଦର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ଭୂମିକାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଖ୍ୟା।
ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଦଙ୍ଗା ସମୟରେ ସେ ହିନ୍ଦୁ ମହଲ୍ଲାମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସଂଗଠିତ ଆକ୍ରମଣ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିରୋଧ ଗଢ଼ିଥିଲେ। ଅନେକଙ୍କ ମତରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ନଥାନ୍ତା ହେଲେ କଲକାତାର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଆହୁରି ଭୟଙ୍କର ହୋଇପାରୁଥାନ୍ତା।
କିନ୍ତୁ ସମାଲୋଚକମାନେ ଏହାକୁ “ପ୍ରତିରୋଧ” ନୁହେଁ, ବରଂ “ପ୍ରତିଶୋଧ ହିଂସା” ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି, ତାଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସାକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲା।
କାହିଁକି ତାଙ୍କ ନାମ ମୁଖ୍ୟଧାରା ଇତିହାସରେ କମ୍ ଦେଖାଯାଏ?
ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ, ବାମପନ୍ଥୀ ଇତିହାସକାରମାନେ ଗୋପାଳ ପାଠାଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବରେ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲେ।
ଅନ୍ୟପଟେ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ଐତିହାସିକମାନଙ୍କ ମତରେ, ହିଂସା ସହ ଜଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ ମହିମାନ୍ୱିତ କରିବା ସମାଜ ପାଇଁ ବିପଦଜନକ ହୋଇପାରେ।
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଇତିହାସ କେବଳ ତଥ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ରାଜନୀତିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ସ୍ମୃତିର ମଧ୍ୟ ଅଂଶ। କିଏ ନାୟକ ଏବଂ କିଏ ଖଳନାୟକ, ସେଥିରେ ସମୟ ଓ ରାଜନୀତିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟର ଭୂମିକା ରହିଥାଏ।
କଲକାତା ପାକିସ୍ତାନକୁ ଯାଇଥାନ୍ତା?
ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଦାବି ହେଉଛି ଯେ, ଗୋପାଳ ପାଠା ଓ Syama Prasad Mukherjee ଙ୍କ ପ୍ରତିରୋଧ ନଥାନ୍ତା ହେଲେ କଲକାତା ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନର ଅଂଶ ହୋଇଯାଇଥାନ୍ତା।
ଇତିହାସବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦାବିକୁ ନେଇ ମତଭେଦ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମୟରେ ବଙ୍ଗର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ଭୟଙ୍କର ରାଜନୀତିକ ସଂଘର୍ଷ ଚାଲିଥିବା ଇତିହାସରେ ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ।
କଲକାତା ସେତେବେଳେ ଏକ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ କେନ୍ଦ୍ର ଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ନେଇ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ପକ୍ଷରେ ତୀବ୍ର ରାଜନୀତିକ ଆଗ୍ରହ ଥିଲା।
ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପୁଣି ଫେରୁଛନ୍ତି ଗୋପାଳ ପାଠା
ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି YouTube ଭିଡିଓ, Facebook ପୋଷ୍ଟ ଓ ରାଜନୀତିକ ଭାଷଣରେ ଗୋପାଳ ପାଠାଙ୍କ ନାମ ପୁଣି ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସୁଛି।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ପରିଚୟ ରାଜନୀତି ବଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ପୁରୁଣା ବିବାଦିତ ଐତିହାସିକ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ଭାବରେ ପୁନଃପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି।
ବିଭାଜନର ସ୍ମୃତି ଆଜିଯାଏ ଜୀବନ୍ତ
ବିଭାଜନ କେବଳ ଭୂଗୋଳର ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୁହେଁ, ଏହା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ସାମୂହିକ ଆଘାତ ଥିଲା। ଘରଛାଡ଼ା, ହିଂସା ଓ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଭୟର ସ୍ମୃତି ପିଢ଼ିଠାରୁ ପିଢ଼ିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଆସିଛି।
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଗୋପାଳ ପାଠା ପରି ଚରିତ୍ରମାନେ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ନୁହେଁ; ସେମାନେ ସ୍ମୃତି ଓ ପରିଚୟର ପ୍ରତୀକ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ଇତିହାସର ବିତର୍କ ଆଜିଯାଏ ଜୀବନ୍ତ
ଗୋପାଳ ପାଠାଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ମତଭେଦ ଆଜିଯାଏ ରହିଛି। କେହି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ୟମାନେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଇତିହାସବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମତରେ, ବିଭାଜନର ହିଂସା କେବଳ ଭୂମିର ନୁହେଁ, ମାନବତାର ମଧ୍ୟ ବିଭାଜନ ଥିଲା। ଏବଂ ସେହି ରକ୍ତରଞ୍ଜିତ ଅଧ୍ୟାୟର ଛାୟାରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଘୁରୁଛି ଏକ ବିବାଦିତ ନାମ—ଗୋପାଳ ପାଠା।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/law-and-order-situation-raised-in-balianta-incident/
