ଇତିହାସ ପୁଣି ପୁଣି ଦେଖାଇଛି ଯେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହେବା ଓ ନିର୍ବାଚନରେ ଲୋକମତ ଜିତିବା ସବୁବେଳେ ଏକେ କଥା ନୁହେଁ। ଅନେକ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଦେଶର ହିରୋ ଭାବେ ଉଭୁଇଥିବା ନେତାମାନେ, ଶାନ୍ତି ସମୟରେ ଭୋଟରଙ୍କ ଭରସା ହାରାଇଥାନ୍ତି।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ରିଟେନ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିବା ୱିନସ୍ଟନ୍ ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭାରତର ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ, ଆମେରିକାର ଜର୍ଜ ୱି ବୁଶ୍ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଓ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରସଙ୍ଗିକ ରହିଛି।
ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍: ଯୁଦ୍ଧର ବିଜେତା, ନିର୍ବାଚନର ପରାଜିତ
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ବ୍ରିଟେନ୍ର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ୱିନସ୍ଟନ୍ ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍ ନିଜର ଦୃଢ଼ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶକୁ ହିଟ୍ଲରଙ୍କ ନାଜି ସେନା ବିରୋଧରେ ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍ଙ୍କୁ ବ୍ରିଟେନ୍ର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ୧୯୪୫ରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ପରେ ହୋଇଥିବା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପରାଜିତ ହେଲେ। ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତୃତ୍ୱ ଚାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସେମାନେ ଚାକିରି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଘର ଓ ଭଲ ଜୀବନ ଭଳି ବିଷୟକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି।
ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ: ୧୯୭୧ର ବିଜୟରୁ ୧୯୭୭ର ପରାଜୟ
୧୯୭୧ର ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାରତର ବିଜୟ ଓ ବାଙ୍ଗଲାଦେଶର ଗଠନ ପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ “ଦୁର୍ଗା” ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଉଥିଲା।
ତଥାପି କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ଦେଶରେ ଆପାତକାଳ ଘୋଷଣା, ମିଡିଆ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ବିରୋଧୀ ନେତାଙ୍କ ଗିରଫ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ତାହାର ପରିଣାମରେ ୧୯୭୭ର ନିର୍ବାଚନରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଜନତା କେବଳ ଯୁଦ୍ଧର ବିଜୟ ଦେଖି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇନଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ସ୍ୱାଧୀନତା, ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ପ୍ରଭାବକୁ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରନ୍ତି।
ଜର୍ଜ ବୁଶ୍ ଓ ଇରାକ୍ ଯୁଦ୍ଧ
୨୦୦୧ର 9/11 ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଆମେରିକାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜର୍ଜ ୱି ବୁଶ୍ଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଢ଼ିଥିଲା। ସେ ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରି ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ ପରେ ଇରାକ୍ ଉପରେ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କିନ୍ତୁ ଇରାକ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଲମ୍ବା ହେବା, ଆମେରିକୀୟ ସେନାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ “Weapons of Mass Destruction” ମିଳିନଥିବାରୁ ବୁଶ୍ଙ୍କ ଉପରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଭରସା କମିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହା ଦେଖାଇଦେଲା ଯେ, ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବା ସହଜ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଭାବ ରାଜନୀତିକ ଭାବେ ଭାରୀ ପଡ଼ିପାରେ।
ନେତାନ୍ୟାହୁ ଓ ଟ୍ରମ୍ପ ଉପରେ ନଜର
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱର ଦୃଷ୍ଟି ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁ ଓ ଆମେରିକାର ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଉପରେ ରହିଛି।
ହାମାସ୍ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଗାଜାରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଜନସମର୍ଥନ ବଢ଼ିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ ଲମ୍ବା ହେବା ସହିତ ଅର୍ଥନୀତି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ଅନ୍ୟପଟେ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ନିଜକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ ନେତା ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଆମେରିକୀୟ ଭୋଟରମାନେ ଏବେ ମହଙ୍ଗାଇ, ଚାକିରି, ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମାଜିକ ବିଭାଜନ ଭଳି ଘରୋଇ ବିଷୟକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି।
ଯୁଦ୍ଧ ପରେ କାହିଁକି ବଦଳିଯାଏ ଜନମତ?
ରାଜନୀତି ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ଥାନ୍ତି ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତୃତ୍ୱ ଚାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସମୟ ବିତିବା ସହିତ ଜନତା ପୁଣି ଦୈନନ୍ଦିନ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତି।
ଯୁଦ୍ଧର ଅର୍ଥନୀତିକ ପ୍ରଭାବ, ମହଙ୍ଗାଇ, ଚାକିରି ସମସ୍ୟା ଓ ସରକାରୀ ଶକ୍ତିର ବୃଦ୍ଧି ନେଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଯେ ନେତା ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିର୍ବାଚନରେ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ବଡ଼ ସନ୍ଦେଶ
ଇତିହାସ ଦେଖାଇଛି ଯେ ଲୋକତନ୍ତ୍ରରେ କୌଣସି ନେତା କିମ୍ବା ଲୋକପ୍ରିୟତା ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ। ଯୁଦ୍ଧ ଏକ ନେତାକୁ ହିରୋ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନତା ନିଜର ଜୀବନ, ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଆଧାର କରି ଭୋଟ୍ ଦିଅନ୍ତି।
ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍, ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଓ ବୁଶ୍ଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଦେଖାଇଛି ଯେ, ଯୁଦ୍ଧର ଲୋକପ୍ରିୟତା ସଦାରଣ ପାଇଁ ରାଜନୀତିକ ସମର୍ଥନ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଟ୍ରମ୍ପ ଓ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ରାଜନୀତିକ ଭବିଷ୍ୟତ ମଧ୍ୟ କି ଏହି ଇତିହାସିକ ଧାରାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବ?
