ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲୁଥିବା ଟି–୨୦ ବିଶ୍ୱକପରେ ଭାରତ ହାତରୁ ୬୧ ରନର ଭାରି ପରାଜୟ ପାକିସ୍ତାନୀ କ୍ରିକେଟ ସମୀକ୍ଷକ ଓ ଦର୍ଶକମାନେ ଖେଳୀଳୀମାନଙ୍କୁ କଡ଼ା ଭାଷାରେ ନିରନ୍ତର ସମାଲୋଚନା କରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି। ଭାରତ–ପାକିସ୍ତାନ ମ୍ୟାଚ୍ କେବଳ ଏକ ଖେଳ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଭାବନା, ଏକ ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନର ପ୍ରଶ୍ନ। ସେହିପରି ମଞ୍ଚରେ ଏପରି ଦୟନୀୟ ପରାଜୟ ପରେ ଇସ୍ଲାମାବାଦରୁ କରାଚି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିଭି ଷ୍ଟୁଡିଓ, ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଓ କ୍ରିକେଟ ବିଶ୍ଳେଷଣ କକ୍ଷରେ ଯାହା ଦେଖାଗଲା, ତାହା ହେଉଛି କଠୋର ସମାଲୋଚନା।
ଏହି ସମାଲୋଚନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନୂଆ ଅଭିଯୋଗ ଉଠିଛି— ପାକିସ୍ତାନ ଦଳ “ପୁରୁଣା କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳୀଙ୍କ ଜ୍ୱାଇଁମାନଙ୍କ କବଜାରେ” ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ପୂର୍ବତନ ଦିଗ୍ଗଜ ଖେଳାଳୀଙ୍କ ସହ ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା କ୍ରିକେଟରମାନେ ଦଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଆଶାନୁରୂପ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ବାହାର କରାଯାଉ ନାହିଁ।
ଏହି ଅଭିଯୋଗ କେତେଦୂର ସତ୍ୟ? ନା କି ଏହା ହତାଶାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ ଭାବନାତ୍ମକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା? ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ବିସ୍ତାରରେ ବୁଝିବା ଦରକାର।
ଭାରତ–ପାକ ମ୍ୟାଚ୍: ପରାଜୟର ଭାର
ଭାରତ ସହିତ ପାକିସ୍ତାନର ମୁକାବିଲା ସବୁବେଳେ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ରହି ଆସିଛି। କ୍ରିକେଟ ଇତିହାସରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ମ୍ୟାଚ୍ ଗୁଡ଼ିକରେ ଅନେକ ସ୍ମରଣୀୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଇଛି। କିନ୍ତୁ ୬୧ ରନର ପରାଜୟ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ମନୋବୃତ୍ତିଗତ ଝଟ୍କା ହୋଇଛି। ବ୍ୟାଟିଂରେ ଅସ୍ଥିରତା, ମଧ୍ୟକ୍ରମର ଦୁର୍ବଳତା, ଫିଲଡିଂର ଭୁଲ— ସବୁ ମିଶି ଏହି ହାରକୁ ଭାରି କରିଦେଇଛି।
ମ୍ୟାଚ୍ ପରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ଚ୍ୟାନେଲମାନେ ଖେଳାଳୀଙ୍କୁ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବରେ ଟାର୍ଗେଟ କରିଥିଲେ। ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଏକାଉଣ୍ଟବିଲିଟି ଟ୍ରେଣ୍ଡ କରୁଥିଲା। ଏବଂ ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ‘ଜ୍ୱାଇଁ ଲବି’ ତର୍କ।
ପରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଦଳୀୟ ରାଜନୀତି
ପାକିସ୍ତାନ କ୍ରିକେଟରେ ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ନୂଆ ନୁହେଁ। ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ସମାଜରେ ପରିବାର ଓ ସମ୍ପର୍କ ଗଭୀର ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଦଳୀୟ ଚୟନରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ତାହା ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇଯାଏ।
୧. ଶାହିନ ଶାହ ଆଫ୍ରିଦି ଓ ଶାହିଦ ଆଫ୍ରିଦି
ପାକିସ୍ତାନର ଫାଷ୍ଟ ବୋଲର ଶାହିନ ଶାହ ଆଫ୍ରିଦି, ପୂର୍ବତନ ଅଲରାଉଣ୍ଡର ଶାହିଦ ଆଫ୍ରିଦିଙ୍କ ଝିଅ ଅଂଶାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମ୍ପର୍କ ୨୦୨୬ରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଶାହିଦ ଆଫ୍ରିଦି ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବରେ ଦଳୀୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଉପରେ ମତ ଦେଇଥିଲେ।
ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ— ଶାହିନଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅସ୍ଥିର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ। କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ହେଉଛି, ଶାହିନ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତାରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବୋଲର୍ ଭାବେ ପରିଚିତ। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଧାର କରି ବିବେଚନା କରିବା ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କି?
୨. ଶାଦାବ ଖାନ ଓ ସକଲେନ ମୁସ୍ତାକ
ଅଲରାଉଣ୍ଡର ଶାଦାବ ଖାନ, ସ୍ପିନ୍ ଦିଗ୍ଗଜ ସକଲେନ ମୁସ୍ତାକଙ୍କ ଜ୍ୱାଇଁ। ମଧ୍ୟକ୍ରମରେ ଶାଦାବଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ପ୍ରଦର୍ଶନ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇଛି। କେହି କହୁଛନ୍ତି— “ଲବି” ଯୋଗୁଁ ସେ ସୁରକ୍ଷିତ।
୩. କାମରାନ ଆକମଲ ଓ ମହମ୍ମଦ ଇଲିଆସ
ଅଭିଜ୍ଞ ୱିକେଟକିପର କାମରାନ ଆକମଲ ପୂର୍ବତନ କ୍ରିକେଟର ମହମ୍ମଦ ଇଲିଆସଙ୍କ ପରିବାର ସହ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସିଛି। କିନ୍ତୁ କାମରାନ ଆକମଲ ଏବେ କ୍ରକେଟ ଖେଳୁ ନାହାନ୍ତି।
କ୍ରିକେଟ ଇତିହାସରେ ଏପରି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ
କ୍ରିକେଟ ଇତିହାସରେ ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ଅସାଧାରଣ ନୁହେଁ। ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ପିତା–ପୁଅ କିମ୍ବା ଭାଇ–ଭାଇ ଏକେ ଦଳରେ ଖେଳିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ “ଜ୍ୱାଇଁ ଲବି” ପରି ଅଭିଯୋଗ ଏକ ଭିନ୍ନ ମାତ୍ରା।
ଏଠାରେ ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—
ଚୟନ କମିଟି କି ସ୍ୱାଧୀନ?
ଦଳରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନା କି ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରାଥମିକ?
ପାକିସ୍ତାନ କ୍ରିକେଟ ବୋର୍ଡର ସଂରଚନା ଓ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ପାକିସ୍ତାନ କ୍ରିକେଟ ବୋର୍ଡ (PCB) ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଅସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଥିଲା। ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସ୍ପଷ୍ଟତା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥାଏ।
ଯଦି ଦଳୀୟ ଚୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୁଏ, ତେବେ ଏପରି ଅଭିଯୋଗ ସ୍ୱତଃ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯିବ। କିନ୍ତୁ ପରାଜୟ ପରେ ସମାଲୋଚନାର ତୀବ୍ରତା ଦେଖି ଲାଗୁଛି ଯେ ଦର୍ଶକମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ସମାଲୋଚନା ଅତିରଞ୍ଜିତ କି?
୬୧ ରନର ପରାଜୟ ପରେ ଭାବନା ତୀବ୍ର ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। କିନ୍ତୁ କ୍ରିକେଟ ଏକ ଦଳୀୟ ଖେଳ। ଏକ ମ୍ୟାଚ୍ର ଫଳାଫଳ ଆଧାର କରି ଦଳର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂରଚନାକୁ ଦୋଷ ଦେବା କେତେଦୂର ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ?
କେହି ବିଶ୍ଳେଷକ କହୁଛନ୍ତି— ଏହା କେବଳ ଭାବନାତ୍ମକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା।
ଅନ୍ୟମାନେ କହୁଛନ୍ତି— ଦଳରେ ନୂଆ ପ୍ରତିଭାକୁ ସୁଯୋଗ ମିଳୁନାହିଁ।
ମନୋବୃତ୍ତିଗତ ପ୍ରଭାବ
ଭାରତ ହାତରେ ହାର ପାକିସ୍ତାନ ଖେଳାଳୀଙ୍କୁ ମନୋବଳରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଏପରି ସମୟରେ ଦଳୀୟ ଏକତା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି “ଲବି” ଅଭିଯୋଗ ଦଳ ଭିତରେ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ତେବେ ଏହା ଆଗାମୀ ମ୍ୟାଚ୍ମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ।
ସଂସ୍କାର ଦରକାର, ଦୋଷାରୋପ ନୁହେଁ
ପାକିସ୍ତାନ କ୍ରିକେଟ ଏକ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱକପ ଜିତିଥିବା ଦଳ। ପ୍ରତିଭାର ଅଭାବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସଂଗଠନ, ନୀତି ଓ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
“ଜ୍ୱାଇଁ ଲବି” ଅଭିଯୋଗ ଯଦି ଅସତ୍ୟ, ତେବେ ପିସିବିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ତାହା ଖଣ୍ଡନ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ଦଳରେ ଅସଂଗଠିତ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି, ତେବେ ସେହାକୁ ଶୁଧାରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
କ୍ରିକେଟରେ ଯୋଗ୍ୟତା ହିଁ ସର୍ବୋପରି। ପରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ନୁହେଁ।
ଉପସଂହାର
୬୧ ରନର ପରାଜୟ ପାକିସ୍ତାନ କ୍ରିକେଟକୁ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷାର ମଞ୍ଚରେ ଆଣିଛି। “ଜ୍ୱାଇଁ ଲବି” ତର୍କ ଯେପରି ଉଠିଛି, ସେପରି ଏହା ଏକ ସଙ୍କେତ— ଦର୍ଶକମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
କ୍ରିକେଟ ଇତିହାସରେ ଏପରି ଚର୍ଚ୍ଚା ବିରଳ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପାକିସ୍ତାନ କ୍ରିକେଟ ପାଇଁ ଏକ ସତର୍କ ସଂକେତ। ଯଦି ସଂଗଠନ ଏବଂ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆଣାଯାଏ, ତେବେ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ସ୍ୱତଃ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯିବ।
ପରିଶେଷରେ, ଦଳର ଶକ୍ତି ପରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କରେ ନୁହେଁ— ମାଟିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ରହିଥାଏ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/per-capita-income-is-increasing-economic-survey-report/
