ଦୀପାବଳିକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ୟୁନେସ୍କୋର ଅମୂର୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ତାଲିକାରେ ଯୋଡାଯାଇଛି, ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ ଭାରତରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ଉତ୍ସବ ପ୍ରଥା ବିଷୟରେ ବିତର୍କ ଜାରି ରହିଛି। ଏହି ଶିଳାଲେଖ ଦୀପାବଳି ସହିତ ଜଡିତ ପରିବେଶଗତ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟତୀତ ଏହାର ସାଂସ୍କୃତିକ, ସାମାଜିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥାଏ।
ଦୀପାବଳି ସହିତ, ଭାରତରେ ଏବେ ୧୬ଟି ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ଦିଲ୍ଲୀର ଲାଲକିଲ୍ଲାରେ ୟୁନେସ୍କୋର କମିଟି ବୈଠକ ସମୟରେ ଏହି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା।
ଶିଳାଲେଖ ଘୋଷଣା ହେବା ମାତ୍ରେ, ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଏବଂ ‘ଭାରତ ମାତା କି ଜୟ’ ଧ୍ୱନିରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳ ପାଇଁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଭାବପ୍ରବଣ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ଏହି ଅବସରକୁ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଡିସେମ୍ବର ୧୦ରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦୀପାବଳି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇପାରିବ।
People in India and around the world are thrilled.
For us, Deepavali is very closely linked to our culture and ethos. It is the soul of our civilisation. It personifies illumination and righteousness. The addition of Deepavali to the UNESCO Intangible Heritage List will… https://t.co/JxKEDsv8fT
— Narendra Modi (@narendramodi) December 10, 2025
ୟୁନେସ୍କୋର ଅମୁଲ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ କ’ଣ?
ୟୁନେସ୍କୋ ଅମୁଲ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ପରମ୍ପରା, ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ଭାବରେ ପରିଭାଷିତ କରେ ଯାହାକୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟର ଅଂଶ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଅନ୍ତି। ସ୍ମାରକୀ କିମ୍ବା ଐତିହାସିକ ସ୍ଥାନ ପରି ନୁହେଁ, ଅମୁଲ୍ୟ ଐତିହ୍ୟ ଉତ୍ସବ, ରୀତିନୀତି, ପ୍ରଦର୍ଶନ କଳା, କାରିଗରୀ, ମୌଖିକ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମେତ ଜୀବନ୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭ୍ୟାସ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ।
ଏହି ଐତିହ୍ୟ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ ଏବଂ ସମୟ ସହିତ ବିକଶିତ ହୁଏ, ଯାହା ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜରତା ଏବଂ ନିରନ୍ତରତାର ଭାବନା ପ୍ରଦାନ କରେ। ୟୁନେସ୍କୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଏହି ପରମ୍ପରାଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ସ୍ପନ୍ଦନଶୀଳ ଏବଂ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ରହିବେ।
ୟୁନେସ୍କୋ କାହିଁକି ଏହି ତାଲିକା ବଜାୟ ରଖେ?
ମାନବତାର ଅମୂର୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ୟୁନେସ୍କୋର ପ୍ରତିନିଧି ତାଲିକା ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରେ:
ସଂରକ୍ଷଣ: ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେଡ୍ ଏବଂ ସମର୍ଥିତ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
ସଚେତନତା: ବିଶ୍ୱ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତାରେ ଅବଦାନ ରଖୁଥିବା ପରମ୍ପରାଗୁଡ଼ିକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିବା।
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ୱୀକୃତି: ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ଐତିହ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା।
ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଗର୍ବ: ଅଭ୍ୟାସକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା।
ପ୍ରତିବର୍ଷ, ୟୁନେସ୍କୋ ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ନାମାଙ୍କନଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରେ ଏବଂ ପ୍ରାମାଣିକତା, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସମ୍ପୃକ୍ତି ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ ଏହାର ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରୁଥିବା ମନୋନୀତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରେ।
ଗରବା ପରେ, ଦୀପାବଳି ତାଲିକାରେ ଯୋଡି ହୋଇଛି
୨୦୨୩ ରେ ଗରବା ସାମିଲ ହେବା ପରେ, ଦୀପାବଳିକୁ ଏବେ ୟୁନେସ୍କୋର ଅମୂର୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ତାଲିକାରେ ଯୋଡି ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଭାରତର ସ୍ପନ୍ଦନଶୀଳ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାର ଆଉ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ୱୀକୃତି।
ଦୀପାବଳି ହେଉଛି ଭାରତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଭାରତୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ପାଳିତ ପର୍ବ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ୟୁନେସ୍କୋ ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ପାଇଁ ଦୀପାବଳିକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଛି:
ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ: ଏହି ପର୍ବ ଅନ୍ଧାର ଉପରେ ଆଲୋକ, ଅଜ୍ଞତା ଉପରେ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ମନ୍ଦ ଉପରେ ଭଲର ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ।
ବ୍ୟାପକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ: ଏହା ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୀମାରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ହିନ୍ଦୁ, ଶିଖ, ଜୈନ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି।
ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା: ଦୀପାବଳି ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ କହିବା, କାରିଗରୀ, ଖାଦ୍ୟ ପରମ୍ପରା, ପ୍ରଦର୍ଶନ କଳା ଏବଂ ସାମୁଦାୟିକ ସମାବେଶକୁ ମିଶ୍ରଣ କରେ।
ଜୀବନ୍ତ ଐତିହ୍ୟ: ଏହି ପର୍ବ ଦୃଢ଼ ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଳ ବଜାୟ ରଖି ବିକଶିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି।
ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତି ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ଯେ ଏହି ପର୍ବ ଭାରତରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ, ସାମାଜିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିକୁ କେତେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆକାର ଦିଏ।
ଦୀପାବଳି କିପରି ଭାରତର ନରମ ଶକ୍ତି କୂଟନୀତିକୁ ମଜବୁତ କରେ?
ଦୀପାବଳିର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଉତ୍ସବ ଭାରତର ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାକୁ ସକାରାତ୍ମକ, ଅଣରାଜନୈତିକ ଉପାୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଏହାର ନରମ ଶକ୍ତିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଏହି ପର୍ବକୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବାରୁ, ଏହା ସଦ୍ଭାବନା ନିର୍ମାଣ କରେ, ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଗଭୀର କରେ ଏବଂ ସହଭାଗୀ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରଭାବକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ।
ଭାରତ ବ୍ୟତୀତ, ନେପାଳ, ମିଆଁମାର, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ମରିସସ୍, ସୁରିନାମ୍ ଇତ୍ୟାଦି ୯ଟି ଦେଶରେ ଦୀପାବଳି ପାଳନ କରାଯାଏ। ଆଲୋକର ଏହି ପର୍ବ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯାହା ଅନ୍ଧାର ଉପରେ ଆଲୋକ, ମନ୍ଦ ଉପରେ ଭଲ ଏବଂ ଅଜ୍ଞତା ଉପରେ ଜ୍ଞାନର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ।
ଅମୁଲ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରତି ଭାରତର ଅବଦାନ
ଭାରତର ସମୃଦ୍ଧ ଅମୁଲ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂଗଠିତ ସଂରକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ, ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅମୁଲ୍ୟ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ଭାରତର ବିବିଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ଯେତେବେଳେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ତାଲିମ ଏବଂ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରିଚାଳନା କରୁଛି।
ଏହି ଯୋଜନା ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଅଭ୍ୟାସକାରୀ, ବିଦ୍ୱାନ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ମଜବୁତ କରୁଛି ଏବଂ ୟୁନେସ୍କୋ ନାମାଙ୍କନ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱୀକୃତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛି। ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମଧ୍ୟରେ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍, ଆଇସିଏଚ୍ ଇନଭେଣ୍ଟରୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବା, ପରମ୍ପରାର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ, କଳାକାରମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ, କର୍ମଶାଳା, ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏବଂ ଏନଭିଇକ୍ୟୁଏଫ ଅଧୀନରେ ସେକ୍ଟର ସ୍କିଲ୍ କାଉନସିଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/indigo-ceo-peter-elbers-joins-hands-in-front-of-the-minister/
