ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାରୀ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀରେ ଗତ ୧୦ବର୍ଷ ଧରି ଯେଉଁ ଯୋଜନାକୁ ସବୁଠାରୁ ବଢ଼ିଆ ମଡେଲ୍ ବୋଲି ପ୍ରଚାର କରାଗଲା; ତାହା ହେଲା ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ- ଆଜି ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
ସରକାରୀ ଖାତାରେ ଯେଉଁ ଯୋଜନା “ମଡେଲ୍ ଇଂରେଜି ମିଡିୟମ୍ ସ୍କୁଲ୍” ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ ଭୂମିସ୍ତରରେ ସେହି ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ବିକଳାଙ୍ଗ, ମୁଖିଆ ବିହୀନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷକଶୂନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଯୁଝୁଛି।
ଯୋଜନାର ଆତ୍ମାକୁ ବିକି ଦେବା ମନୋଭାବ
ଏହା କେବଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଫଳତା ନୁହେଁ; ଏହା ଚିହ୍ନଟ କରୁଛି ଯେ ଏକ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଶାସନିକ ଅବହେଳା, ରାଜନୈତିକ ଅସାବଧାନତା, ଏବଂ ଯୋଜନାର ଆତ୍ମାକୁ ବିକ୍ରୟ କରିଦେବା ମନୋଭାବ ଏହାକୁ ଭିତରୁ ଖୋଖଲା କରିଦେଇଛି। ଏହି ଯୋଜନା ୨୦୧୬ରେ ଯେତେବେଳେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା- “ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ଲକ୍ରେ ଗୋଟିଏ ଆଦର୍ଶ ଇଂରାଜି ମିଡିୟମ୍ ସ୍କୁଲ୍। ଗରିବ ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିକଟରେ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା ପାଇବେ।” ଆଜି ରାଜ୍ୟରେ ୩୧୫ଟି ସ୍କୁଲ୍ ରହିଛି। କାଗଜରେ ସବୁ ଚମକୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି- ଏହି ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ କାହା ପାଇଁ? ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ? ନା ପ୍ରଚାର କରି ବାହାବା ନେବା ପାଇଁ?
ଛାତ୍ର ଆସୁଛନ୍ତି… କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି
ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ୍ରେ ଭର୍ତ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଉପରେ ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସ୍କୁଲର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କରିବାର କ୍ଷମତାଠାରୁ କେତେଗୁଣା ଅଧିକ ପିଲା ଭର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଫର୍ମ ଭରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଜନସାଧାରଣର ଆଶାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। କିନ୍ତୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ମୂଳ ଚାହିଦା-ଶିକ୍ଷକବିହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛନ୍ତି। ୭୦୩୬ଟି ଶିକ୍ଷକ ପଦ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କେବଳ ମାତ୍ର ୪୫୬୯ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତି ହୋଇଛି। ଅବଶିଷ୍ଟ ୨୪୬୭ ପଦ ଖାଲି। ଏହାର ଅର୍ଥ, ପ୍ରତି ତିନିଟି ସ୍କୁଲରୁ ଗୋଟିଏ ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧାଧିକ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି। ଆହୁରି ଦୁଃଖଦ କଥା ହେଉଛି-୨୬୧ ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି; ୧୮୫ ସ୍କୁଲରେ ସହକାରୀ ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି, ଏହା କୌଣସି ସାଧାରଣ ଅବହେଳା ନୁହେଁ। “ମୁଖିଆ ବିହୀନ ସ୍କୁଲ୍” ଏକ ଅପରାଧ ସମାନ। ଯେଉଁ ସ୍କୁଲ ଆଗରେ ‘ଆଦର୍ଶ’ ପଦବୀ ଲାଗିଛି, ସେଠାରେ ମୂଳ ଶିକ୍ଷା ପରିଚାଳନା ଗୋଟିଏ ଛାତ୍ର-ମୁଖିଆ ବିନା ପାଠପଢ଼ିବ କିପରି?
କେଉଁ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି ?
ଶିକ୍ଷାର ଆଧାରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବାର ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି ବିଜ୍ଞାନ, ଗଣିତ, ଇଂରାଜୀ, ଅର୍ଥନୀତି, ବାଣିଜ୍ୟରେ ଆବଶ୍ୟକ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ, ସେସବୁରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଶିକ୍ଷକ ମରୁଡି ଦେଖାଦେଇଛି। ଅର୍ଥାତ ସରକାର ଶିକ୍ଷକ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି।
ବିଜ୍ଞାନ ବିଷୟର ଅବସ୍ଥା ଦେଖନ୍ତୁ-
• ବାୟୋଲୋଜି: ୩୨୧ରୁ ୧୦୨ପଦବୀ ଖାଲି
• କେମିଷ୍ଟ୍ରି: ୩୨୧ରୁ ୧୭୩ ପଦବୀ ଖାଲି
• ଫିଜିକ୍ସ: ୩୨୧ରୁ ୧୬୨ପଦବୀ ଖାଲି
• ଗଣିତ: ୩୨୧ରୁ ୧୫୫ପଦବୀ ଖାଲି
ଏହା କେବଳ ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବ ନୁହେଁ – ଏହା ଭବିଷ୍ୟତ୍ ପିଢିଙ୍କ ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାର ଚାଲ।
ଭାଷା ବିଷୟର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଭଳ ନୁହେଁ-
• ଇଂରାଜୀ: ୬୨୮ରୁ ୧୪୮ପଦବୀ ଖାଲି
• ହିନ୍ଦୀ: ୩୧୪ରୁ ୧୭୩ ପଦବୀ ଖାଲି
• ଓଡ଼ିଆ: ୩୧୪ରୁ ୨୬ ପଦବୀ ଖାଲି
• ସଂସ୍କୃତ: ୩୧୪ରୁ ୩୬ ପଦବୀ ଖାଲି
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି- ଜଣେ ଛାତ୍ର କିପରି ଇଂରାଜି ମିଡିୟମ୍ ଶିକ୍ଷା ନେବ ଯଦି ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷକ ୬୦% ଖାଲି?
ହିନ୍ଦୀ, ସଂସ୍କୃତ, ସଙ୍ଗୀତ ପଦ ପାଇଁ ୨୦୧୬ରୁ ଅଦ୍ୟାବଧି ଗୋଟିଏ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ହୋଇନାହିଁ। ଏହା ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରକାଶ୍ୟ ଅବହେଳା।
ଅଣଶିକ୍ଷକ ପଦର ଅବସ୍ଥା ଆହୁରି ଦୁଃଖଦ
ସ୍କୁଲ ଚଳାଇବାକୁ କାମ କରୁଥିବା କିରାଣି, ଗ୍ରନ୍ଥାଗାରିକ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସହାୟକ ପଦ ମଧ୍ୟ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଖାଲି ପଡ଼ିଛି।
• କନିଷ୍ଠ କିରାଣି: ୩୧୫ରୁ ୧୭୯ ଖାଲି
• କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଶିକ୍ଷକ: ୩୧୪ରୁ ୨୩୨ ଖାଲି
• ଖେଳ ଶିକ୍ଷକ: ୩୧୫ରୁ ୮୦ ଖାଲି
• ଗ୍ରନ୍ଥାଗାରିକ: ୩୧୫ରୁ ୩୧୫ ଖାଲି!
ପୁସ୍ତକାଳୟ ରହିଛି, ପୁସ୍ତକ ରହିଛି—କିନ୍ତୁ ପୁସ୍ତକାଳୟ ଚାଲାଇବାକୁ ଜଣେ ଲୋକ ନାହାନ୍ତି।
ଏହାକୁ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ କାହିଁକି ଦେଖୁନାହିଁ?
ଠିକା ଓଏସଡି ନିଯୁକ୍ତି: ପ୍ରଶାସନ ନା ମଧ୍ୟସ୍ଥ ବ୍ୟବସାୟ?
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି, ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି- କିନ୍ତୁ ଠିକା ଓଏସଡି ନିଯୁକ୍ତି ବେଧଡକ ଭାବରେ ଚାଲିଛି।
ପ୍ରଶାସନିକ ସରଳତା ପାଇଁ ଓଏସଡି ଥିଲେ ଭଲ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ- ଦସ୍ତାବିଜ ଡିଲ୍, ଠିକା କାମ କାହାକୁ ଦିଆଯିବ, ଫାଇଲ୍ କ୍ଲିଅର କରିବା ପାଇଁ ଲବିଂ-
ତେବେ ସେହି ପ୍ରଣାଳୀ ଶିକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିନଥାଏ; ବିପରୀତ, ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସୁଥିବା ପଇସାର ଦଲାଲ ଓ ଅଫିସରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବସାୟ ହୋଇଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି- “ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକ ନୁହେଁ, ଓଏସଡି ଅଧିକ।”
ଯଦି ଏହା ସତ୍ୟ, ତେବେ ଏଠାରୁ ମିଳୁଥିବା ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣ ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ିଥାଏ।
ସରକାରର ମନ୍ତବ୍ୟ: ଖାଲି ପଦ ପୂରଣ ‘ହେବ’- କିନ୍ତୁ ‘କେବେ’?
ମନ୍ତ୍ରୀ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଗଣ୍ଡ କହିଛନ୍ତି- “ଖାଲି ପଦ ପୂରଣ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି।”
ଏହି ବାକ୍ୟ ପାଞ୍ଚବର୍ଷ ଧରି ଶୁଣାଯାଉଛି।
ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି-
କିନ୍ତୁ ସୁଫଳ ନାହିଁ।
ସ୍କୁଲ୍ ବଢ଼ିଛି, ଛାତ୍ର ବଢ଼ିଛନ୍ତି—
କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତି ହୋଇପାରୁନାହିଁ।
ଏହାକୁ କୁହାଯାଏ- ପ୍ରଶାସନିକ ‘ଇଚ୍ଛା’ର ଅଭାବ।
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟର ସତ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା: କାହାର କାହିଁ?
ଏହି ସମସ୍ୟାର ୫ଟି ମୂଳ କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ-
୧. ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତିରେ ରାଜନୀତିକ ଅନାଗ୍ରହ
ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଷକାଳ ଧରି ଅଟକିଥାଏ, ବିଜ୍ଞପ୍ତି ବାହାର କରିବାକୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଏ। ଏହା ଆପେ ଆପେ ଦର୍ଶାଏ- ଶିକ୍ଷା ପ୍ରାଥମିକତା ନୁହେଁ।
୨. ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅନିୟମିତତା
ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ପଦ ଖାଲି, ଫଳରେ ଶିକ୍ଷାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅନାଥ।
ସ୍କୁଲ ଚାଲେ “ଯାହାକି ମୁଣ୍ଡ ବିହିନ” ମଡେଲରେ।
୩. ଓଏସଡି ଭରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ଶିକ୍ଷାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହେଁ- ଫାଇଲ୍, ଟେଣ୍ଡର, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ବିଲ୍ ପାସ୍।
୪. ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ଲାନିଂର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ
୨୦୧୬ରୁ ସଂସ୍କୃତ–ହିନ୍ଦୀ–ସଙ୍ଗୀତରେ ଗୋଟିଏ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ମଧ୍ୟ ନ ଦେବା କିଛି ଅର୍ଥରେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଅବଚେତନ ଭାବରେ ଶିଥିଳ କରିବା ସହିତ ସମାନ।
୫. ରାଜନୀତିକ ପ୍ରଚାର ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ତଥ୍ୟର ବିପରୀତତା
ପୋଷ୍ଟରରେ “ମଡେଲ୍ ସ୍କୁଲ” ଭଲ କରୁଛି, ଭୂମିସ୍ତରରେ “ଶୁନ୍ୟବ୍ୟବସ୍ଥା”।
ଭବିଷ୍ୟତ କ’ଣ?
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ଖରାପ ନୁହେଁ।
ମଡେଲ୍ ଭଲ- କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ଚଲାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା, ପ୍ରାଥମିକତା, ପ୍ରଫେଶନାଲ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ଆବଶ୍ୟକ।
ନ ହେଲେ ଆସନ୍ତା ୫ ବର୍ଷରେ—
• ଶିକ୍ଷା ମାନ ତଳକୁ ଗଡ଼ିପଡ଼ିବ
• ପିଲାମାନେ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ସ୍କୁଲକୁ ପୁଣି ପଳାଇବେ
• ସରକାରୀ ଶିକ୍ଷାରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ଆହୁରି ଅଧିକ ବଢ଼ିବ
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବିଭାଗ ଆଜି ଦୋ ଛକିରେ ଠିଆ ହୋଇଛି।
ଏଠାରୁ ଫେରି ସଠିକ୍ ରାସ୍ତା ଧରିବା କିମ୍ବା ସମୂଳ ପତନ- ଦୁଇଟିରୁ ଗୋଟିଏ ହେବ।
ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ-ନାମରେ ‘ଆଦର୍ଶ’, ବ୍ୟବହାରରେ ‘ଅନାଦର୍ଶ’
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱପ୍ନ।
କିନ୍ତୁ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସତ୍ୟରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ କେବଳ ଭବନ, ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଫଣ୍ଡ, ଏବଂ ସଭାମଞ୍ଚରୁ ଘୋଷଣା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ।
ଏହାକୁ ଆବଶ୍ୟକ-
• ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷକ
• ପ୍ରଫେଶନାଲ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ
• ନିୟମିତ ନିଯୁକ୍ତି
• ରାଜନୀତି ମୁକ୍ତ ପ୍ରଶାସନ
• ପ୍ରତି ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ
ଯଦି ଏହି ମୂଳ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରବଳ ହେବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେବ, ତେବେ ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ କେବଳ ନାମରେ “ଆଦର୍ଶ’’- ବାସ୍ତବରେ “ଅନାଦର୍ଶ” ହୋଇ ରହିବ।
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବିକଳାଙ୍ଗ ହୋଇ ଯାଇନି-କିଛି ଅଧିକାରୀ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଲାଭ ପାଇଁ ବିକଳାଙ୍ଗ କରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ରାଜନୀତିକ ନେତୃତ୍ୱର, ପ୍ରଶାସନର, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ-ସରକାରର ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ “ଯୋଜନା” ବୋଲି ଦେଖିଛନ୍ତି, ଶିକ୍ଷାର ଭବିଷ୍ୟତ୍ ବୋଲି ନୁହେଁ।
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ
ସ୍ୱପ୍ନ ଆଜି ପ୍ରଶ୍ନଚିହ୍ନରେ
ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାରୀ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀରେ ଗତ ୧୦ବର୍ଷ ଧରି ଯେଉଁ ଯୋଜନାକୁ ସବୁଠାରୁ ବଢ଼ିଆ ମଡେଲ୍ ବୋଲି ପ୍ରଚାର କରାଗଲା; ତାହା ହେଲା ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ- ଆଜି ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
ସରକାରୀ ଖାତାରେ ଯେଉଁ ଯୋଜନା “ମଡେଲ୍ ଇଂରେଜି ମିଡିୟମ୍ ସ୍କୁଲ୍” ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଭୂମିସ୍ତରରେ ସେହି ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ବିକଳାଙ୍ଗ, ମୁଖିଆ ବିହୀନ, ଏବଂ ଶିକ୍ଷକଶୂନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଯୁଝୁଛି। ଆଜିର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ
ସ୍ୱପ୍ନ ଆଜି ପ୍ରଶ୍ନଚିହ୍ନରେ। ଆପଣମାନେ ଦେଖୁଥାଆନ୍ତୁ ପୂର୍ବପକ୍ଷ। ମୋର ଆପଣମାନଙ୍କଚ ଅନୁରୋଧ ଆମ ଚ୍ୟାନେଲକୁ ଲାଇକ କରନ୍ତୁ, ସବସ୍କ୍ରାଇବ କରନ୍ତୁ ଓ ସେୟାର କରନ୍ତୁ।
ଯୋଜନାର ଆତ୍ମାକୁ ବିକି ଦେବା ମନୋଭାବ
ଏହା କେବଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଫଳତା ନୁହେଁ; ଏହା ଚିହ୍ନଟ କରୁଛି ଯେ ଏକ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଶାସନିକ ଅବହେଳା, ରାଜନୈତିକ ଅସାବଧାନତା, ଏବଂ ଯୋଜନାର ଆତ୍ମାକୁ ବିକ୍ରୟ କରିଦେବା ମନୋଭାବ ଏହାକୁ ଭିତରୁ ଖୋଖଲା କରିଦେଇଛି।
ଏହି ଯୋଜନା ୨୦୧୬ରେ ଯେତେବେଳେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା- “ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ଲକ୍ରେ ଗୋଟିଏ ଆଦର୍ଶ ଇଂରାଜି ମିଡିୟମ୍ ସ୍କୁଲ୍। ଗରିବ ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିକଟରେ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା ପାଇବେ।”
ଆଜି ରାଜ୍ୟରେ ୩୧୫ଟି ସ୍କୁଲ୍ ରହିଛି। କାଗଜରେ ସବୁ ଚମକୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି- ଏହି ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ କାହା ପାଇଁ? ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ? ନା ପ୍ରଚାର କରି ବାହାବା ନେବା ପାଇଁ?
ଛାତ୍ର ଆସୁଛନ୍ତି… କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି
ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ୍ରେ ଭର୍ତ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଉପରେ ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଦେଖାଯାଉଛି।
ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସ୍କୁଲର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କରିବାର କ୍ଷମତାଠାରୁ କେତେଗୁଣା ଅଧିକ ପିଲା ଭର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଫର୍ମ ଭରୁଛନ୍ତି।
ଏହା ଜନସାଧାରଣର ଆଶାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। କିନ୍ତୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ମୂଳ ଚାହିଦା-ଶିକ୍ଷକବିହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛନ୍ତି।
୭୦୩୬ଟି ଶିକ୍ଷକ ପଦ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କେବଳ ମାତ୍ର ୪୫୬୯ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତି ହୋଇଛି। ଅବଶିଷ୍ଟ ୨୪୬୭ ପଦ ଖାଲି। ଏହାର ଅର୍ଥ, ପ୍ରତି ତିନିଟି ସ୍କୁଲରୁ ଗୋଟିଏ ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧାଧିକ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି।
ଆହୁରି ଦୁଃଖଦ କଥା ହେଉଛି-୨୬୧ ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି; ୧୮୫ ସ୍କୁଲରେ ସହକାରୀ ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି, ଏହା କୌଣସି ସାଧାରଣ ଅବହେଳା ନୁହେଁ।
“ମୁଖିଆ ବିହୀନ ସ୍କୁଲ୍” ଏକ ଅପରାଧ ସମାନ। ଯେଉଁ ସ୍କୁଲ ଆଗରେ ‘ଆଦର୍ଶ’ ପଦବୀ ଲାଗିଛି, ସେଠାରେ ମୂଳ ଶିକ୍ଷା ପରିଚାଳନା ଗୋଟିଏ ଛାତ୍ର-ମୁଖିଆ ବିନା ପାଠପଢ଼ିବ କିପରି?
କେଉଁ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି ?
ଶିକ୍ଷାର ଆଧାରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବାର ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି ବିଜ୍ଞାନ, ଗଣିତ, ଇଂରାଜୀ, ଅର୍ଥନୀତି, ବାଣିଜ୍ୟରେ ଆବଶ୍ୟକ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି।
ଯେଉଁ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ, ସେସବୁରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଶିକ୍ଷକ ମରୁଡି ଦେଖାଦେଇଛି। ଅର୍ଥାତ ସରକାର ଶିକ୍ଷକ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି।
ବିଜ୍ଞାନ ବିଷୟର ଅବସ୍ଥା ଦେଖନ୍ତୁ-
• ବାୟୋଲୋଜି: ୩୨୧ରୁ ୧୦୨ପଦବୀ ଖାଲି
• କେମିଷ୍ଟ୍ରି: ୩୨୧ରୁ ୧୭୩ ପଦବୀ ଖାଲି
• ଫିଜିକ୍ସ: ୩୨୧ରୁ ୧୬୨ପଦବୀ ଖାଲି
• ଗଣିତ: ୩୨୧ରୁ ୧୫୫ପଦବୀ ଖାଲି
ଏହା କେବଳ ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବ ନୁହେଁ – ଏହା ଭବିଷ୍ୟତ୍ ପିଢିଙ୍କ ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାର ଚାଲ।
ଭାଷା ବିଷୟର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଭଳ ନୁହେଁ-
• ଇଂରାଜୀ: ୬୨୮ରୁ ୧୪୮ପଦବୀ ଖାଲି
• ହିନ୍ଦୀ: ୩୧୪ରୁ ୧୭୩ ପଦବୀ ଖାଲି
• ଓଡ଼ିଆ: ୩୧୪ରୁ ୨୬ ପଦବୀ ଖାଲି
• ସଂସ୍କୃତ: ୩୧୪ରୁ ୩୬ ପଦବୀ ଖାଲି
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି- ଜଣେ ଛାତ୍ର କିପରି ଇଂରାଜି ମିଡିୟମ୍ ଶିକ୍ଷା ନେବ ଯଦି ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷକ ୬୦% ଖାଲି?
ହିନ୍ଦୀ, ସଂସ୍କୃତ, ସଙ୍ଗୀତ ପଦ ପାଇଁ ୨୦୧୬ରୁ ଅଦ୍ୟାବଧି ଗୋଟିଏ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ହୋଇନାହିଁ। ଏହା ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରକାଶ୍ୟ ଅବହେଳା।
ଅଣଶିକ୍ଷକ ପଦର ଅବସ୍ଥା ଆହୁରି ଦୁଃଖଦ
ସ୍କୁଲ ଚଳାଇବାକୁ କାମ କରୁଥିବା କିରାଣି, ଗ୍ରନ୍ଥାଗାରିକ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସହାୟକ ପଦ ମଧ୍ୟ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଖାଲି ପଡ଼ିଛି।
• କନିଷ୍ଠ କିରାଣି: ୩୧୫ରୁ ୧୭୯ ଖାଲି
• କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଶିକ୍ଷକ: ୩୧୪ରୁ ୨୩୨ ଖାଲି
• ଖେଳ ଶିକ୍ଷକ: ୩୧୫ରୁ ୮୦ ଖାଲି
• ଗ୍ରନ୍ଥାଗାରିକ: ୩୧୫ରୁ ୩୧୫ ଖାଲି!
ପୁସ୍ତକାଳୟ ରହିଛି, ପୁସ୍ତକ ରହିଛି—କିନ୍ତୁ ପୁସ୍ତକାଳୟ ଚାଲାଇବାକୁ ଜଣେ ଲୋକ ନାହାନ୍ତି।
ଏହାକୁ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ କାହିଁକି ଦେଖୁନାହିଁ?
ଠିକା ଓଏସଡି ନିଯୁକ୍ତି: ପ୍ରଶାସନ ନା ମଧ୍ୟସ୍ଥ ବ୍ୟବସାୟ?
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି, ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି- କିନ୍ତୁ ଠିକା ଓଏସଡି ନିଯୁକ୍ତି ବେଧଡକ ଭାବରେ ଚାଲିଛି।
ପ୍ରଶାସନିକ ସରଳତା ପାଇଁ ଓଏସଡି ଥିଲେ ଭଲ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ- ଦସ୍ତାବିଜ ଡିଲ୍, ଠିକା କାମ କାହାକୁ ଦିଆଯିବ, ଫାଇଲ୍ କ୍ଲିଅର କରିବା ପାଇଁ ଲବିଂ-
ତେବେ ସେହି ପ୍ରଣାଳୀ ଶିକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିନଥାଏ; ବିପରୀତ, ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସୁଥିବା ପଇସାର ଦଲାଲ ଓ ଅଫିସରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବସାୟ ହୋଇଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି- “ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକ ନୁହେଁ, ଓଏସଡି ଅଧିକ।”
ଯଦି ଏହା ସତ୍ୟ, ତେବେ ଏଠାରୁ ମିଳୁଥିବା ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣ ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ିଥାଏ।
ସରକାରର ମନ୍ତବ୍ୟ: ଖାଲି ପଦ ପୂରଣ ‘ହେବ’- କିନ୍ତୁ ‘କେବେ’?
ମନ୍ତ୍ରୀ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଗଣ୍ଡ କହିଛନ୍ତି- “ଖାଲି ପଦ ପୂରଣ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି।”
ଏହି ବାକ୍ୟ ପାଞ୍ଚବର୍ଷ ଧରି ଶୁଣାଯାଉଛି।
ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି-
କିନ୍ତୁ ସୁଫଳ ନାହିଁ।
ସ୍କୁଲ୍ ବଢ଼ିଛି, ଛାତ୍ର ବଢ଼ିଛନ୍ତି—
କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତି ହୋଇପାରୁନାହିଁ।
ଏହାକୁ କୁହାଯାଏ- ପ୍ରଶାସନିକ ‘ଇଚ୍ଛା’ର ଅଭାବ।
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟର ସତ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା: ନଜର କାହାର କାହିଁ?
ଏହି ସମସ୍ୟାର ୫ଟି ମୂଳ କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ-
୧. ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତିରେ ରାଜନୀତିକ ଅନାଗ୍ରହ
୨. ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଷକାଳ ଧରି ଅଟକିଥାଏ, ବିଜ୍ଞପ୍ତି ବାହାର କରିବାକୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଏ। ଏହା ଆପେ ଆପେ ଦର୍ଶାଏ- ଶିକ୍ଷା ପ୍ରାଥମିକତା ନୁହେଁ।
୩. ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅନିୟମିତତା
ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ପଦ ଖାଲି, ଫଳରେ ଶିକ୍ଷାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅନାଥ।
ସ୍କୁଲ ଚାଲେ “ଯାହାକି ମୁଣ୍ଡ ବିହିନ” ମଡେଲରେ।
୪. ଓଏସଡି ଭରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ଶିକ୍ଷାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହେଁ- ଫାଇଲ୍, ଟେଣ୍ଡର, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ବିଲ୍ ପାସ୍।
୫. ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ଲାନିଂର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ
୨୦୧୬ରୁ ସଂସ୍କୃତ–ହିନ୍ଦୀ–ସଙ୍ଗୀତରେ ଗୋଟିଏ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ମଧ୍ୟ ନ ଦେବା କିଛି ଅର୍ଥରେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଅବଚେତନ ଭାବରେ ଶିଥିଳ କରିବା ସହିତ ସମାନ।
୬. ରାଜନୀତିକ ପ୍ରଚାର ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ତଥ୍ୟର ବିପରୀତତା
ପୋଷ୍ଟରରେ “ମଡେଲ୍ ସ୍କୁଲ” ଭଲ କରୁଛି, ଭୂମିସ୍ତରରେ “ଶୁନ୍ୟବ୍ୟବସ୍ଥା”।
ଭବିଷ୍ୟତ କ’ଣ?
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ଖରାପ ନୁହେଁ।
ମଡେଲ୍ ଭଲ- କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ଚଲାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା, ପ୍ରାଥମିକତା, ପ୍ରଫେଶନାଲ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ଆବଶ୍ୟକ।
ନ ହେଲେ ଆସନ୍ତା ୫ ବର୍ଷରେ—
• ଶିକ୍ଷା ମାନ ତଳକୁ ଗଡ଼ିପଡ଼ିବ
• ପିଲାମାନେ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ସ୍କୁଲକୁ ପୁଣି ପଳାଇବେ
• ସରକାରୀ ଶିକ୍ଷାରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ଆହୁରି ଅଧିକ ବଢ଼ିବ
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବିଭାଗ ଆଜି ଦୋ ଛକିରେ ଠିଆ ହୋଇଛି।
ଏଠାରୁ ଫେରି ସଠିକ୍ ରାସ୍ତା ଧରିବା କିମ୍ବା ସମୂଳ ପତନ- ଦୁଇଟିରୁ ଗୋଟିଏ ହେବ।
ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ-ନାମରେ ‘ଆଦର୍ଶ’, ବ୍ୟବହାରରେ ‘ଅନାଦର୍ଶ’
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱପ୍ନ।
କିନ୍ତୁ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସତ୍ୟରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ କେବଳ ଭବନ, ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଫଣ୍ଡ, ଏବଂ ସଭାମଞ୍ଚରୁ ଘୋଷଣା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ।
ଏହାକୁ ଆବଶ୍ୟକ-
• ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷକ
• ପ୍ରଫେଶନାଲ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ
• ନିୟମିତ ନିଯୁକ୍ତି
• ରାଜନୀତି ମୁକ୍ତ ପ୍ରଶାସନ
• ପ୍ରତି ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ
ଯଦି ଏହି ମୂଳ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରବଳ ହେବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେବ, ତେବେ ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ କେବଳ ନାମରେ “ଆଦର୍ଶ’’- ବାସ୍ତବରେ “ଅନାଦର୍ଶ” ହୋଇ ରହିବ।
ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବିକଳାଙ୍ଗ ହୋଇ ଯାଇନି-କିଛି ଅଧିକାରୀ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଲାଭ ପାଇଁ ବିକଳାଙ୍ଗ କରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ରାଜନୀତିକ ନେତୃତ୍ୱର, ପ୍ରଶାସନର, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ-ସରକାରର ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ “ଯୋଜନା” ବୋଲି ଦେଖିଛନ୍ତି, ଶିକ୍ଷାର ଭବିଷ୍ୟତ୍ ବୋଲି ନୁହେଁ।
also read https://purvapaksa.com/india-vs-china-market-the-strategy-has-quietly-changed/
