୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ଏକ ଐତିହାସିକ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ଠିଆ ହୋଇଛି ଯାହାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଉତ୍ସ ହେଉଛି ବାଲିଜାତ୍ରା, କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ବୋଇତ ବନ୍ଦନା ଏହାର ମୂଳ କାରଣ କେବଳ ମେଳା ବା ପର୍ବ ନୁହେଁ ବରଂ ରାଜ୍ୟର ପରମ୍ପରାକୁ ଜୀବିତ ରଖିବା ପାଇଁ କରାଯାଏ । ରାଜ୍ୟର ବନ୍ଦର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳଥିବା ଶିଳ୍ପ ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ସାଧବମାନେ ଯେଉଁଭଳି ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ ତାକୁ ଏକ ନୂଆ ରୂପରେ ଅନୁଭବ କରି ପାଳନ କରାଯାଉଛି: ଯାହା ଏବେର ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ମହାନତା ଖୋଲାପଣ, ଅନୁକୂଳନଶୀଳତା ଏବଂ ଲୋକ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ବାର୍ତା ଦେଇଥାଏ।
କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାତିରେ ହଜାର ହଜାର କାଗଜ ଡଙ୍ଗା, ଏହି ଡଙ୍ଗା ଝଲସୁଥିବା ଦୀପକୁ ସାଙ୍ଗରେ ଭସାଇ ନେବା ସହ ସାରା ଓଡ଼ିଶାର ନଦୀରେ ଭାସୁଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ଲୋକମାନେ କେବଳ ଏକ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ – ସେମାନେ ଏକ ସଭ୍ୟତା ସ୍ମୃତିକୁ ଆହ୍ବାନ କରନ୍ତି। ବାଲିଜାତ୍ରା କଳିଙ୍ଗର ଅନନ୍ୟ ଉଦ୍ୟମୀ ନାବିକମାନଙ୍କ ଯାତ୍ରାକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ; ଯେଉଁମାନେ ଜାଭା, ସୁମାତ୍ରା, ବାଲି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଜଳଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ମସଲା ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ବହନ କରିନଥିଲେ ବରଂ ଚିନ୍ତାଧାରା, କଳା ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ବହନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାକୁ ବ୍ୟାପକ ବିଶ୍ୱ ସହିତ ବାନ୍ଧିଥିଲା।
ଆଜି, ସେହି ସମାନ ସାମୁଦ୍ରିକ ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷାର ଆତ୍ମାକୁ ୨୧ ଶତାବ୍ଦୀ ପାଇଁ ପୁନଃକଳ୍ପନା କରାଯାଉଛି। ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ରାଜ୍ୟକୁ ଭାରତର ପୂର୍ବ ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରବେଶପଥ ଭାବରେ ସ୍ଥାନିତ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ସାମୁଦ୍ରିକ ଅର୍ଥନୀତି ବା ନୀଳ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଦେଶର ପ୍ରବେଶକୁ ବନ୍ଧକ କରୁଛି। ଜଣେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଭାବରେ, ମୁଁ ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ପ୍ରଶଂସା ଏବଂ ସ୍ୱାଗତ କରୁଛି – କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହା ମଧ୍ୟ ପଚାରୁଛି: ଏହା କିପରି ବାସ୍ତବ, ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏବଂ ପରିବେଶଗତ ଭାବରେ ସନ୍ତୁଳିତ ଫଳାଫଳରେ ପରିଣତ ହେବ?
ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ୫୭୫ କିଲୋମିଟର ବ୍ୟାପିଛି, ୧୪ଟି ବନ୍ଦର ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି। ରାଜ୍ୟ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି: ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ବନ୍ଦର କ୍ଷମତାକୁ ବାର୍ଷିକ ~୮୦ ନିୟୁତ ଟନ୍ (ଏମ.ଟି.ପି.ଏ) ରୁ ୫୦୦ ଏମ.ଟି.ପି.ଏ କୁ ବିସ୍ତାର କରିବା। ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଦୁଇଟି ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀ ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି, ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ୨୧,୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବାହୁଡା ବନ୍ଦର, ଯାହାର ଯୋଜନାବଦ୍ଧ କ୍ଷମତା ୧୫୦ ଏମ.ଟି.ପି.ଏ ଏବଂ ମହାନଦୀ ମୁହାଣରେ ୨୪,୭୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ କ୍ଲଷ୍ଟର, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ସ୍ଥାନିତ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମିଳିତ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳକୁ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଶିଳ୍ପର ଏକ ଗତିଶୀଳ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛନ୍ତି, ଯାହା ନିବେଶ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଯଦି ଏହା ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ, ତେବେ ଏଗୁଡ଼ିକ ହଜାର ହଜାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ପରୋକ୍ଷ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ, ବିଶେଷକରି ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ, ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ଆନୁସଙ୍ଗିକ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ। ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରବେଶପଥ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ପାରାଦୀପ ବନ୍ଦରକୁ ଆଧୁନିକୀକରଣ ଏବଂ ଏକ ସବୁଜ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ହବ୍ ଭାବରେ ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି। ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ ଧାମରା, ଗୋପାଳପୁର, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ଏବଂ ଅସ୍ତରଙ୍ଗରେ ଥିବା ଅଣ-ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ନିରନ୍ତର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରୁଛନ୍ତି।
ରାଜ୍ୟର ସାମୁଦ୍ରିକ ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷା ଏକ ଶାସନ ଢାଞ୍ଚା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଓଡ଼ିଶା ବନ୍ଦର ନୀତି ୨୦୨୨ ନୀତିଗତ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ନିବେଶକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ। ଓଡ଼ିଶା ସାମୁଦ୍ରିକ ବୋର୍ଡ (ଓ.ଏମ.ବି) ଏକ ସିଙ୍ଗଲ-ୱିଣ୍ଡୋ ପ୍ରାଧିକରଣ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଅନୁମୋଦନ ଏବଂ ତଦାରଖକୁ ସୁଗମ କରିଥାଏ। ବି.ଓ.ଓ.ଏସ.ଟି (ନିର୍ମାଣ, ମାଲିକାନା, ପରିଚାଳନା, ଅଂଶୀଦାର, ସ୍ଥାନାନ୍ତର) ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ସ୍ଥାନ ଯୋଜନା (ଏମ.ଏସ.ପି) ପରି ଅଭିନବ ମଡେଲଗୁଡ଼ିକ – ଭାରତୀୟ ଉପକୂଳ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ – ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ନିବେଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖେ।
କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିବା ପାଇଁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଶାସନକୁ ନୀତିଗତ ଦଲିଲଠାରୁ ଆଗକୁ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ତରୀୟ ସମନ୍ୱୟ, ସମୟୋଚିତ ମଞ୍ଜୁରୀ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସମ୍ପୃକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବାକୁ ପଡିବ। ଏହି ଢାଞ୍ଚାର ସଫଳତା କେବଳ ନିବେଶକଙ୍କ ବାଲାନ୍ସ ସିଟ୍ ନୁହେଁ ବରଂ ସେମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ କିପରି ସଶକ୍ତ କରିବେ, ଉପକୂଳ ପରିବେଶକୁ କିପରି ସୁରକ୍ଷା ଦେବେ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପାଖରେ ନିଯୁକ୍ତି ପହଞ୍ଚିବ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବେ। ଓଡ଼ିଶାର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ କାର୍ଗୋ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟଠାରୁ ଆଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେବା ଉଚିତ। ଉପକୂଳ ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ଏମ.ଆଇ.ସି.ଇ (ବୈଠକ, ପ୍ରୋତ୍ସାହନ, ସମ୍ମିଳନୀ, ପ୍ରଦର୍ଶନୀ) ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ସଂଗୀତ କନସର୍ଟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ନୀଳ ଅର୍ଥନୀତି ଏହାର କମଳା ଅର୍ଥନୀତି ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ।
ନାବିକଙ୍କଠାରୁ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣକାରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
କଳିଙ୍ଗର ନାବିକମାନଙ୍କ ଐତିହାସିକ ଯାତ୍ରାରୁ ଆସନ୍ତାକାଲିର ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ କେନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଓଡ଼ିଶାର ନୌବାଣିଜ୍ୟ ଯାତ୍ରା ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତବାଦୀ। ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ଅଭିଯାନ, ଯେପରି ଦର୍ଶାଯାଇଛି, ଓଡ଼ିଶାକୁ ପୂର୍ବ ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରବେଶ ପଥ କରିବା କେବଳ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ଜଡିତ ନୁହେଁ। ଆଜି, ସାହସିକ ନିବେଶ, ସାଂସ୍କୃତିକ କଳ୍ପନା ଏବଂ ପରିବେଶଗତ ସଚେତନା ସହିତ, ଓଡ଼ିଶା ଏହାର ଉପକୂଳକୁ ବାଣିଜ୍ୟ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ବିଶ୍ୱ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ଯେପରି ଓଡ଼ିଶା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ଇଣ୍ଡିଆ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ସପ୍ତାହ ୨୦୨୫ ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ, “ଆମେ ଯାହା ନିର୍ମାଣ କରୁଛୁ ତାହା କେବଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ସମୃଦ୍ଧ, ସ୍ଥିର ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଂଯୁକ୍ତ ଭବିଷ୍ୟତର ମୂଳଦୁଆ।” ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆନ୍ତରିକ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁ ଯେ ଓଡ଼ିଶାର ଭବିଷ୍ୟତ ନୀଳ, କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକିତ। କିନ୍ତୁ, ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ, ଏହାର ପରିବେଶ, ଏହାର ଐତିହ୍ୟ, ଏହାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ଏହାର ନାଗରିକ ଏବଂ ନାଗରିକ ସମାଜର ସମାନ। ‘ବିକାଶ ଭି, ବିରାଟ ଭି’ ମିଶନକୁ ବାସ୍ତବ ରୂପ ଦେବା ପାଇଁ ଆମକୁ ଏହି ପ୍ରୟାସ ଅଧୀନରେ ଏକାଠି ହେବାକୁ ପଡିବ। ତେବେ ହିଁ ଆମେ ଯେଉଁ ଡଙ୍ଗାଗୁଡ଼ିକୁ ଭାସମାନ କରିବୁ ତାହା କେବଳ ସ୍ୱପ୍ନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦିଗଦର୍ଶନ ଦେବ।
Also Read;https://purvapaksa.com/?p=39786
