ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟବ୍ୟବସ୍ଥାର ଇତିହାସରେ ଜନଗଣନା କେବଳ ଏକ ଡାଟା ବୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ- ଏହା ହୋଇଛି ଦେଶର ଯୋଜନା, ନୀତି, ଶାସନ ଏବଂ ବିକାଶର ମୂଳ ଭିତ୍ତି। ଏଥିରେ ଲୁଚିଛି ଦେଶର ସାମାଜିକ, ଆର୍ଥିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ପରିଚୟ। ଆଜିର ଭାରତ, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଦଳୁଥିବା ଟେକ୍ନୋଲୋଜିକାଲ ଦୁନିଆ ଏକ ନୂତନ ରୂପ ଦେଉଛି, ସେଠାରେ ୨୦୨୭ ଜନଗଣନାକୁ ପୁରାପୁରି ଡିଜିଟାଲ କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ପ୍ରଶାସନିକ ଘୋଷଣା ନୁହେଁ। ଏହା ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ ସମାଜ, ଡିଜିଟାଲ ଶାସନ ଓ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ରର ପଥରେ ଏକ ବିପ୍ଳବୀ ଦୃଶ୍ୟପଟ।
କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା ପାଇଁ ୧୧,୭୧୮.୨୪ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ମଞ୍ଜୁର କରିଥିବା ବିଷୟଟି ଦେଶର ପ୍ରଶାସନିକ ଇତିହାସରେ ଏକ ନୂତନ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ। ଯେଉଁ ଦେଶରେ ୨୦୧୧ରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୧.୨୧ ବିଲିୟନ ଥିଲା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆନୁମାନିକ ଭାବେ ୧.୫ ବିଲିୟନକୁ ଛୁଇଁଛି-ସେଠାରେ ଏପରି ବିଶାଳ ଡିଜିଟାଲ ଅଭିଯାନ ଚାଲାଇବା ଏକ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ, ବିଜ୍ଞାନପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିକଳ୍ପନା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ସାହସର ପରୀକ୍ଷା।
କେମିତି ପ୍ରଥମ ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା ଭାରତ ପାଇଁ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ?
ଏହି ଜନଗଣନା ନିଜେ ଦୁଇଟି ବିଶାଳ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସୂଚନା କରୁଛି:
୧. ପ୍ରଶାସନରେ ଡିଜିଟାଲ ଭାବନାର ବ୍ୟାପକ ସ୍ୱୀକୃତି। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଜନଗଣନା କାଗଜ-କଲମରେ ହୋଇ ଆସିଛି।
ଡିଜିଟାଲ ଭାବେ:
• ତଥ୍ୟ ନିଖୁଣ ହେବ
• ଡୁପ୍ଲିକେସି କମିବ
• ତାତ୍କାଳିକ ଭିତ୍ତିରେ ଡାଟା ଆନାଲିସିସ୍ ସମ୍ଭବ ହେବ
• ମହାନଗରରୁ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଟିମ୍ ଏକ ସଂଯୁକ୍ତ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ କାମ କରିପାରିବେ
୨. ଜନଗଣନା କାର୍ଯ୍ୟରେ ୩୦ ଲକ୍ଷ କର୍ମଚାରୀ ଯୋଗ ଦେବେ। ଏହି କର୍ମଚାରୀମାନେ:
• ଟ୍ୟାବ୍ / ସ୍ମାର୍ଟ ଡିଭାଇସ୍ ସହ କାମ କରିବେ
• CaaS ସଫ୍ଟୱେର୍ ବ୍ୟବହାର କରି ରିୟଲ୍-ଟାଇମ୍ ତଥ୍ୟ ଅପଲୋଡ୍ କରିବେ
• ତଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ନୀତି ପାଳନ କରିବେ
ଏହା ଏକ ମହାନ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ ହେବ।
💸 ପ୍ରତି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ୯୭ ଟଙ୍କା: ଖର୍ଚ୍ଚ ଯଥେଷ୍ଟ କି ଅଧିକ?
ପ୍ରତି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୯୭ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପ୍ରତି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୯୭ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରିଛି।
ଏହା ୨୦୧୧ର ଜନଗଣନା ଆଧାରରେ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ୧.୫ ବିଲିୟନ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଧରାଯାଏ, ତେବେ:
• ପ୍ରତି ବ୍ୟକ୍ତି ଖର୍ଚ୍ଚ ୭୮ ଟଙ୍କାକୁ ଓହ୍ଲାଇପାରେ
• ସରକାର ପାଇଁ ଏହା ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେବ
• ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ସ୍କେଲ୍-ଅପ୍ ହେବାରେ ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ କମିପାରେ
୯୭ ଟଙ୍କାରେ:
• ଡିଜିଟାଲ ଡିଭାଇସ୍
• ସଫ୍ଟୱେର୍
• ଟ୍ରେନିଂ
• ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା
• ମୋବାଇଲ ଡାଟା
• ସବୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆବରଣ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାପଦଣ୍ଡରୁ ଅଧିକ କମ୍।
CaaS ସଫ୍ଟୱେର୍ ଓ ତଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା: ଯୁଗର ସବୁଠୁ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
ଆଜିର ଯୁଗରେ ‘ଡାଟା’ ହେଉଛି ଅମୂଲ୍ୟ। ଏହାକୁ ହାସଲ କରିବାକୁ ସମସ୍ତେ ଚାହାଁନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାର ଉପରେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
ଜନଗଣନାର ଡାଟା:
• ବ୍ୟକ୍ତିକୁ
• ପରିବାରକୁ
• ସମ୍ପତ୍ତିକୁ
• ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତିକୁ
• ଶିକ୍ଷା, ଆୟ, ଆରୋଗ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଆଯିବ।
CaaS ଯେମିତି ଉଚ୍ଚତର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଡିଜାଇନ୍-
• ଏନକ୍ରିପସନ୍
• ମଲ୍ଟି-ଲେଏର୍ ଭେରିଫିକେସନ୍
• ଲାଇଭ୍ ସିଂକ୍ରୋନାଇଜେସନ୍
• ଅଫ୍ଲାଇନ୍ ମୋଡ୍
• ରିୟାଲ୍ ଟାଇମ୍ ବ୍ୟାକଅପ୍ ଏସବୁ ଥିବା ଦାବି କରୁଛି।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—
ଦେଶର ୧.୫ ବିଲିୟନ ଲୋକଙ୍କ ଡାଟା କିପରି ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ?
ଡାଟା ଚୋରି ହେଲେ ଦାୟିତ୍ୱ କାହାର ରହିବ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ।
ଜନଗଣନାର ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ: ଏକ ଦୃଢ଼ ପରିକଳ୍ପନା
ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୧ (ଏପ୍ରିଲ–ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬) — ଘର ତାଲିକା ଏବଂ ଗଣନା
ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ:
• ସମସ୍ତ ଘର
• ନୂତନ ନିର୍ମାଣ
• ଅନାଧିକୃତ ଅଞ୍ଚଳ
• ବସ୍ତି
• ଫ୍ଲାଟ୍ ସଂଖ୍ୟା
• ସବୁ ଏକ ଡିଜିଟାଲ ମାପରେ ଲେଖାଯିବ।
ଏହା ଭାରତର ଆବାସ ନୀତି, ସହର ଯୋଜନା, ସ୍ମାର୍ଟ ସିଟି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଅସାଧାରଣ ତଥ୍ୟ ଦେବ।
ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୨ (ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୭) — ଜନସଂଖ୍ୟା ଗଣନା
ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ହେଉଛି ଅସଲ ଜନଗଣନା:
• ପରିବାର ରେକର୍ଡ
• ଶିକ୍ଷା
• ଆୟ
• ନିବାସ
• ଜାତି
• ଧର୍ମ
• ଲିଙ୍ଗ
• ଶାରୀରିକ ଅସାମର୍ଥ
• ଜୀବିକା
• ପ୍ରବାସ ସବୁ ଦିଗରେ ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ ତିଆରି ହେବ।
ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱମଞ୍ଚରେ କେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ନେବ?
ବିଶ୍ୱର ବହୁତ ଦେଶ ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା କରୁଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ୧.୫ ବିଲିୟନ ଲୋକଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା ଭାରତ ପ୍ରଥମେ କରିବ।
ଏହା:
• ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱର ଡାଟା ଗଭର୍ନାନ୍ସର ମହାଶକ୍ତି କରିପାରେ
• ଗ୍ଲୋବାଲ ମାପଦଣ୍ଡରେ ନୂତନ ପରିଭାଷା ଦେଇପାରେ
• ଇ-ଗଭର୍ନାନ୍ସର ନୂତନ ମଡେଲ୍ ହୋଇପାରେ
ଭାରତ ଏହାର ‘ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ’, ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’, ‘ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଭଳି ପ୍ରୟାସକୁ ନୂଆ ଶକ୍ତି ଦେବ।
ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ: ସବୁ ସମସ୍ୟା ଟେକ୍ନୋଲୋଜିରେ ସମାଧାନ ନୁହେଁ
ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା ଶିରୋନାମାରେ ସୁନ୍ଦର ଶୁଣାଯାଏ।
କିନ୍ତୁ ଜମି ତଳର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଭୟଙ୍କର:
୧. ଦୂର ଅଞ୍ଚଳରେ ନେଟୱର୍କ ସମସ୍ୟା
ଲଦାଖ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ, ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳ-
ସେଠାରେ ସାଧାରଣ ନେଟ୍ୱର୍କ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ନେୱଅର୍କ ନାହିଁ।
୨. କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଡିଜିଟାଲ ଦକ୍ଷତା, ୩୦ ଲକ୍ଷ କର୍ମଚାରୀ ସବୁଠି ସମାନ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ହେବା ଦୁର୍ଲଭ।
୩. ତଥ୍ୟ ଭରସା, ଲୋକମାନେ ନିଜ ତଥ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ ଭାବେ ଦେବାକୁ କେତେ ଭରସା କରିବେ?
୪. ରାଜନୈତିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା
ଧର୍ମ, ଜାତି, ପ୍ରବାସ- ଏସବୁ ତଥ୍ୟ ରାଜନୀତିକତାରେ ଦୁରୁପଯୋଗ ହେବାର ଆଶଙ୍କା।
୫. ସାଇବର ଆକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କା
ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ବିଦେଶୀ ବା ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅଧିକ।
କିନ୍ତୁ ଏହାର ଲାଭ ଅମୂଲ୍ୟ
ଯେତେବେଳେ ତଥ୍ୟ ନିଖୁଣ ହେବ-
ସରକାରୀ ଯୋଜନାରେ ଭୁଲ୍ ବଣ୍ଟନ କମିବ।
ଲାଭ ପାଇବେ—
• ଦରିଦ୍ର
• ସମାଜୀକ ଭାବେ ପଛୁଆ
• ଅସମର୍ଥ
• ଆଦିବାସୀ
• ମହିଳା
ସଠିକ ତଥ୍ୟ ହେଲେ ‘ଲକ୍ଷ୍ୟିତ ଉପକାର’ର ନୀତି ସଫଳ ହେବ।
ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା ଭାରତକୁ କେଉଁ ଦିଗରେ ନେବ?
ଏହି ଅଭିଯାନ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ପରୀକ୍ଷା-
କେବଳ ସରକାର ପାଇଁ ନୁହେଁ,
୧.୫ ବିଲିୟନ ଭାରତୀୟଙ୍କ ଭରସା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା—
• ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗକୁ ଅଗ୍ରଗାମୀ କରିବ
• ନୂତନ ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ ତଥ୍ୟ ଦେବ
• ଆର୍ଥିକ ଯୋଜନାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଗଢ଼ିବ
• ଡିଜିଟାଲ ସଚେତନତାକୁ ଗ୍ରାସରୁଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ାଇବ
କିନ୍ତୁ ସବୁଠୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ—
ଏହା ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ତଥ୍ୟ-ଭିତ୍ତିକ ଅଭିଯାନ।
ଏହାର ସଫଳତା କେବଳ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ସଫଳତା ନୁହେଁ—
ଭାରତର ପ୍ରଶାସନିକ ଶକ୍ତି, ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଓ ଆଗାମୀ ଭବିଷ୍ୟତର ସାକ୍ଷୀ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/odisha-has-not-yet-been-able-to-recover-crores-of-rupees-from-illegal-mining/
