ଭାରତ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ (ଇୟୁ) ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା (ଏଫଟିଏ) ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହାକୁ ‘ସମସ୍ତ ଚୁକ୍ତିର ମାତା’ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମିଳିତତା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହା ଏପରି ଅର୍ଥନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ କଭର୍ କରେ ଯାହା ମିଳିତ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱର ଜିଡିପିର ପ୍ରାୟ ୨୫% ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟର ୩୩% ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଭାରତର ଏକୀକରଣକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବ ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭାବରେ ଏହାର ରପ୍ତାନି ସମ୍ଭାବନାକୁ ମଧ୍ୟ ମଜବୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟକ୍ ବଜାର ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭଲ ଖବର। ଏହା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ପରିବେଶରେ ଭାରତର ସ୍ଥିତିକୁ ମଜବୁତ କରେ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ଲକକୁ ଶୁଳ୍କ-ମୁକ୍ତ ପ୍ରବେଶ ପ୍ରଦାନ କରେ। ତଥାପି, ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ-ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆସନ୍ତୁ ବୁଝିବା କାହିଁକି।
ଆମେରିକା ‘ସମସ୍ତ ଚୁକ୍ତିର ମାତା ପ୍ରସ୍ତାବ’କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ। ଜିଓଜିତ ଇନଭେଷ୍ଟମେଣ୍ଟସ୍ ଲିମିଟେଡର ମୁଖ୍ୟ ନିବେଶ ରଣନୀତିଜ୍ଞ ଭିକେ ବିଜୟକୁମାର ମିଣ୍ଟ ସହିତ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଏହା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ। ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ ଆମେରିକା ସହିତ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ବଳକା ପ୍ରାୟ ୪୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର। ବିପରୀତରେ, ଇୟୁ ସହିତ, ଏହା ପ୍ରାୟ ୨୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭାରତ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ରପ୍ତାନି କରିବା ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ଆମଦାନୀ କରେ। ବିଶେଷଜ୍ଞ କହିଛନ୍ତି, “ଇୟୁ ସହିତ ଭାରତର ଏଫଟିଏ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସଫଳତା। ତଥାପି, ଏହାକୁ ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇୟୁ ଚୁକ୍ତିନାମା କେବଳ ୨୦୨୭ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବଜାର ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଧୀରେ ଧୀରେ ହେବ, ତୁରନ୍ତ ନୁହେଁ।
ବିବିଧତା ପ୍ରଭାବ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଲାଭଦାୟକ ହେବ
ଷ୍ଟକ୍ ବଜାର ପ୍ରଭାବ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ଭାରତ-ଇୟୁ ଚୁକ୍ତିନାମା ପ୍ରଭାବ ଅପେକ୍ଷା ବିବିଧତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ। ଭାରତ ଏବଂ ଇୟୁ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ଷିକ ୧୩୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ସମୟ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀର ୯୦-୯୫% ଉପରେ ଶୁଳ୍କକୁ ଉଦାର କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ବୟନଶିଳ୍ପ, ପୋଷାକ, ଚମଡ଼ା, ପାଦୁକା, ସାମୁଦ୍ରିକ ଉତ୍ପାଦ, ମଣି ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ୟୁରୋପୀୟ ବଜାରରେ ଅଧିକ ପ୍ରବେଶ ପାଇବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଏହା ରପ୍ତାନି ପରିମାଣ ଏବଂ ଯୋଗାଣ-ଶୃଙ୍ଖଳା ସ୍ଥିରତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବ।
କେୟାରଏଜ୍ ରେଟିଂସ୍ ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ରଜନୀ ସିହ୍ନା ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ଭାରତର ଶ୍ରମ-ସଘନ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ସେବା ରପ୍ତାନିକୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ଲାଭଦାୟକ କରିବ, ବିଶେଷକରି ଉନ୍ନତ ଗତିଶୀଳତା, ଡିଜିଟାଲ୍ ସେବାଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଗଭୀର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ମାଧ୍ୟମରେ। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସତର୍କ କରାଇଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ବଜାର ପ୍ରବେଶ ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ କଠିନ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପକାଇବ। ଏହା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ଦକ୍ଷତାକୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ଉନ୍ନତ କରିବ।
ଇୟୁ ଚୁକ୍ତିନାମା ସୁଯୋଗକୁ ବିସ୍ତାର କରେ
ତଥାପି ଆମେରିକା ଦଲାଲ୍ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ପାଇଁ ଗଠନମୂଳକ ଭାବରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି। ଆମେରିକା ବଜାର ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଗଭୀର ବ୍ୟବହାର ଚାହିଦା, ଦ୍ରୁତ ପ୍ରସାରଣ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହା ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆଇଟି ସେବା, ଔଷଧ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଅଟୋ ଉପାଦାନ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ବେଞ୍ଚମାର୍କ ସୂଚକାଙ୍କରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ନିବେଶକମାନେ ଏହା ଉପରେ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇୟୁ ଚୁକ୍ତିନାମା ସୁଯୋଗକୁ ବିସ୍ତାର କରେ। ତଥାପି, ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭିନ୍ନ। ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ଆମେରିକାକୁ ରପ୍ତାନି ହେଉଥିବା ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ବଜାର ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ଆମେରିକାର ଶୁଳ୍କର ଅନିଶ୍ଚିତତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ହେଜ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ତଥାପି, ଏହା ଭାରତୀୟ କର୍ପୋରେସନଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେରିକାର ଏକ୍ସପୋଜରରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଆୟ ତୀବ୍ରତା କିମ୍ବା ବଜାର ଗଭୀରତାକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ ନାହିଁ।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ-ଇୟୁ ଏଫଟିଏ ଏକ “ଜୀବନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମା” ଭାବରେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ବାଣିଜ୍ୟ, ଉନ୍ନତ ଉତ୍ପାଦନ ସହଯୋଗ ଏବଂ ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ ତନ୍ତ୍ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ତଥାପି, ଏହା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ ଯେ ଲାଭ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି କାହିଁକି ମିଳିବ।
ୟୁରୋପ ଆମେରିକାର ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ନୁହେଁ
ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ କଥା ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ: ଭାରତ-ଇୟୁ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ଭାରତର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସାଂରଚନିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି କାହାଣୀକୁ ମଜବୁତ କରେ। ଏହା ରପ୍ତାନି-ମୁଖୀ ଉତ୍ପାଦନକୁ ସମର୍ଥନ କରେ ଏବଂ “ଚୀନ୍-ପ୍ଲସ୍-ୱାନ୍” ଥିମ୍ କୁ ମଜବୁତ କରେ। ସମୟ ସହିତ, ଏହା ସ୍ଥିର ଆୟ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଚୟନିତ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ବିଶ୍ୱ ସ୍ଥିତିରେ ଅନୁବାଦ କରିପାରିବ।
ତଥାପି, ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ରଣନୈତିକ ବିବିଧତାକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ସହିତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପକାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଷ୍ଟକ୍ ବଜାର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ଆମେରିକା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଅଂଶୀଦାର ଭାବରେ ରହିଛି। ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିରେ ଯେକୌଣସି ଅଗ୍ରଗତି ଆୟ ଉନ୍ନତି, ବିଦେଶୀ ପ୍ରବାହ ଏବଂ ବଜାର ଭାବନା ଉପରେ ଅଧିକ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ।
ବ୍ରସେଲ୍ସ ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କିନ୍ତୁ ୱାଶିଂଟନ ଏବେ ବି ଦଲାଲ ଷ୍ଟ୍ରିଟକୁ ଅଧିକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭାବରେ ଚଳାଇଥାଏ। ଭାରତ-ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ଚୁକ୍ତିନାମା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରିପୂରକ, ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ନୁହେଁ। ନିବେଶକମାନେ ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ହିସାବ କରିବାକୁ ସେମାନଙ୍କର ପୋର୍ଟଫୋଲିଓଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନିତ କରିବା ଉଚିତ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/supreme-court-stays-caste-discrimination-definition-in-ugc-regulations/
