ଇତିହାସରେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରର ଅର୍ଥ ଥିଲା ଶତ୍ରୁର ବିନାଶ ଏବଂ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା। ଆଜି ଆଧୁନିକ ଭାରତ ସେହି ନାମରେ ନିଜର ଆକାଶକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ-ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଢାଲ (Air Defence Shield) ନିର୍ମାଣ କରୁଛି। ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନସିଆର ଉପରେ ଏକ ‘ଇଣ୍ଡିଜେନସ୍ ସ୍କାଏ ବବଲ୍’ (Indigenous Sky Bubble) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି, ଯାହା ଡ୍ରୋନ୍, ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦୂରଗାମୀ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବିପଦକୁ ଭାରତୀୟ ସୀମା ଭିତରକୁ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ।
୧. ମଲ୍ଟି-ଲେୟାର୍ ସିଲ୍ଡ: ସୁରକ୍ଷାର ଚାରୋଟି ସ୍ତର
ଏହି ପ୍ରଣାଳୀର ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ବହୁସ୍ତରୀୟ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଏହା ଏକାଧିକ ସ୍ତରରେ ଶତ୍ରୁକୁ ରୋକିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ:
• VSHORADS (Very Short Range Air Defence): ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ଛୋଟ ବିମାନକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିବ।
• QRSAM (Quick Reaction Surface-to-Air Missile): ଜେଟ୍ ଏବଂ କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଆସିବା ମାତ୍ରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ତାକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବ।
• MRSAM (Medium Range Surface-to-Air Missile): ବ୍ୟାପକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହା ମଧ୍ୟମ ଦୂରତାରେ ବିପଦକୁ ରୋକିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।
• ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ରାଡାର୍ ନେଟୱାର୍କ: ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ତର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଡାର୍ ନେଟୱାର୍କ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିବେ, ଯାହା ସେକେଣ୍ଡର କାଉଣ୍ଟରେ ଶତ୍ରୁର ଅବସ୍ଥିତି ଚିହ୍ନଟ କରିବ।
୨. ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କୁଶା: ଭାରତର ନିଜସ୍ୱ ‘ଆଇରନ୍ ଡୋମ୍’
ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (DRDO) ବର୍ତ୍ତମାନ ‘ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କୁଶା’ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଦୂରଗାମୀ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ, ଯାହା ଶହ ଶହ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥାଇ ଶତ୍ରୁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବ। ଏହାର ପରୀକ୍ଷଣ ୨୦୨୬ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଥିବା ବେଳେ ୨୦୩୫ ସୁଦ୍ଧା ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଏହି ‘ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର’ ମିଶନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ଏହା ଇସ୍ରାଏଲର ‘ଆଇରନ୍ ଡୋମ୍’ କିମ୍ବା ଆମେରିକାର ‘ପାଟ୍ରିଅଟ୍’ ସିଷ୍ଟମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
୩. ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତା: କିଣିବା ଠାରୁ ନିର୍ମାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଭାରତ ପୂର୍ବରୁ ରୁଷର S-400 ୟୁନିଟ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲା। ଏପରିକି ଆମେରିକାରୁ NASAMS ପ୍ରଣାଳୀ କିଣିବା ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଭାରତ ଏବେ ସେହି ଚୁକ୍ତିରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇ ନିଜସ୍ୱ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛି। କାରଣ:
1. ଭାରତୀୟ ବିପଦ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଡିଜାଇନ୍: ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ମିଳିତ ବିପଦକୁ ସାମ୍ନା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ପରିବେଶକୁ ଖାପ ଖାଇବା ଭଳି ପ୍ରଣାଳୀ କେବଳ DRDO ନିର୍ମାଣ କରିପାରିବ।
2. ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ: ବିଦେଶୀ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇ ଭାରତ ବିଶ୍ୱକୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଅଛି।
୪. ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନସିଆର: ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁରକ୍ଷା ବଳୟ
ଦେଶର ଶାସନ କେନ୍ଦ୍ର ଦିଲ୍ଲୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ସବୁବେଳେ ଶତ୍ରୁର ପ୍ରଥମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇଥାଏ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ଏକ ‘ଇନଭିଜିବଲ୍ ୱାଲ୍’ (Invisible Wall) ମିଳିବ। ଏହା ଏତେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯେ ଏହା ଛୋଟରୁ ଛୋଟ ଆତ୍ମଘାତୀ ଡ୍ରୋନ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଶହ ଶହ ଟାର୍ଗେଟ୍ ଉପରେ ନଜର ରଖିପାରିବ।
୫. ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଭାରତର ପତିଆରା
ଭାରତର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜାରରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଆମଦାନୀକାରୀ ଦେଶ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ‘ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର’ ଏବଂ ‘ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କୁଶା’ର ସଫଳତା ପରେ ଭାରତ “ଭାରତ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ” (Make for India) ରୁ “ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ” (Make for the World) ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି। ଯେଉଁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଶସ୍ତା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତ ଏକ ଉତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ସାଜିବ।
୬. ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ସମୟସୀମା
ଯଦିଓ ୨୦୩୫ ସୁଦ୍ଧା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଣାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି, ତଥାପି ଏହି ଦୀର୍ଘ ମିଶନରେ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ଅପଗ୍ରେଡେସନ୍ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅନେକ ଆହ୍ୱାନ ରହିବ। ବିଶେଷ କରି ସାଇବର ଆକ୍ରମଣରୁ ଏହି ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବିଷୟ ହେବ।
ନିଷ୍କର୍ଷ: ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଭବିଷ୍ୟତ
ଭାରତର ଆକାଶ ଏବେ ଅଭେଦ୍ୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଶତ୍ରୁ ଦେଶମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଦଶଥର ଭାବିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ। ‘ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର’ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଭାରତର ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା। ଯେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଭାରତୀୟ ଆକାଶରୁ ଶତ୍ରୁକୁ ଖସାଇ ଦେବ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ର ବିଜୟ ହେବ।
AlsoRead;https://purvapaksa.com/mothers-dont-send-your-daughters-to-secluded-places-anything-can-happen/
