ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନତମ ପର୍ବତମାଳା ‘ଆରାବଳି’ ଆଜି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଡ଼ରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟଙ୍କ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କଡ଼ା ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସୀମିତ ପରିଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ଆରାବଳିର ଭବିଷ୍ୟତ ଅନ୍ଧକାରମୟ ମନେହେଉଛି। ଯଦି ଆମେ ଆଜି ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ କାନ୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷା ନଦେବା, ତେବେ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନସିଆର (NCR) କେବଳ ଏକ “ଧୂଳିର ସହର” ପାଲଟିଯିବ।
ବିବାଦର ସୂତ୍ରପାତ: ୧୦୦ ମିଟରର ପରିଭାଷା
ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ନିକଟରେ କେନ୍ଦ୍ର ପରିବେଶ, ବନ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ଆରାବଳି ପର୍ବତମାଳାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପରିଭାଷିତ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା – କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆରାବଳିର ଅଂଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ଏବଂ କେଉଁଠି ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ନିର୍ମାଣ ନିଷିଦ୍ଧ ରହିବ।
ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ତାଙ୍କ ଯୁକ୍ତିରେ କହିଛି ଯେ, କେବଳ ୧୦୦ ମିଟରରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଆରାବଳିର ଅଂଶ ଭାବେ ଗଣନା କରାଯିବ। ପ୍ରଥମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହା ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ତଥ୍ୟ ପରି ମନେହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ପଛରେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟିକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଲୁଚି ରହିଛି। ଯଦି ଏହି ପରିଭାଷାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ତେବେ ଶହ ଶହ ଛୋଟ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଟିଲା ସୁରକ୍ଷା ଘେରରୁ ବାହାରିଯିବେ।
ଭାରତୀୟ ବନ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (ଏଫଏସଆଇ) ବନାମ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ
ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଏହି ଦାବି ଭାରତୀୟ ବନ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (Forest Survey of India) ର ନିୟମାବଳୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରୁଦ୍ଧ। ଏଫଏସଆଇ ଅନୁସାରେ, ୨୦-୩୦ ମିଟର ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଢାଲୁ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ପରିବେଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଛୋଟ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକର ଗୁରୁତ୍ୱ:
• ଧୂଳି ଅବରୋଧକ: ଥର ମରୁଭୂମିରୁ ଆସୁଥିବା ଧୂଳିଝଡ଼କୁ ଏହି ଛୋଟ ଛୋଟ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ଅଟକାଇଥାନ୍ତି।
• ଭୂତଳ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ: ଆରାବଳିର ଢାଲୁ ଅଞ୍ଚଳ ବର୍ଷା ଜଳକୁ ମାଟି ଭିତରକୁ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ଯାହା ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ହରିୟାଣାର ଜଳସ୍ତରକୁ ବଜାୟ ରଖେ।
• ତାପମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ: ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ବନାନୀ ଦିଲ୍ଲୀ ଏନସିଆରର ତାପମାତ୍ରାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ଏକ ‘ଗ୍ରୀନ୍ ବଫର୍’ (Green Buffer) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ଖଣି ମାଫିଆ ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣର ବିପଦ
ଯଦି ଛୋଟ ଆରାବଳି ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ତାଲିକାରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଖଣି ମାଫିଆଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।
ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ:
1. ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ: ଖଣିରୁ ବାହାରୁଥିବା ଧୂଳିକଣା ଦିଲ୍ଲୀର ବାୟୁକୁ ଆହୁରି ବିଷାକ୍ତ କରିଦେବ।
2. ଜୈବ ବିବିଧତା ନଷ୍ଟ: ଚିତାବାଘ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ହୋଇଯିବ।
3. ମରୁଭୂମିକରଣ: ହରିୟାଣା ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଞ୍ଚଳ ଧୀରେ ଧୀରେ ମରୁଭୂମିରେ ପରିଣତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିଯିବ।
ବିକାଶ ବନାମ ବଞ୍ଚିବା: ମୂଲ୍ୟ କିଏ ଦେବ?
ଆଜିର ଯୁଗରେ ବିକାଶ ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ। ନୂଆ ରାସ୍ତା, କୋଠା ଏବଂ ସହରର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି – କେଉଁ ମୂଲ୍ୟରେ? ମଣିଷର ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ବାୟୁ ଏବଂ ଜଳ ପ୍ରଥମ ଆବଶ୍ୟକତା। ଯଦି ପରିବେଶ ହିଁ ନରହେ, ତେବେ ସେହି ବିକାଶର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।
ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷଣିକ ଲାଭ ଏବଂ କର୍ପୋରେଟ୍ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ନିୟମକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ୧୦୦ ମିଟରର ସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପଛରେ ବାସ୍ତବରେ ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜମି ହଡ଼ପ କରିବାର ଏକ ସରଳ ରାସ୍ତା ଖୋଜାଯାଉଛି।
ଆମର ଦାୟିତ୍ୱ: ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନର ସମୟ
ଆମକୁ ବୁଝିବାକୁ ହେବ ଯେ ଆରାବଳି କେବଳ ହରିୟାଣା କିମ୍ବା ରାଜସ୍ଥାନର ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ, ଏହା ସମଗ୍ର ଉତ୍ତର ଭାରତର ପରିବେଶୀୟ ସୁରକ୍ଷା କବଚ। ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ପରିବେଶବିତଙ୍କ ମତାମତ ଏବଂ ଏଫଏସଆଇ ର ତଥ୍ୟକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଆମେ କଣ କରିପାରିବା?
• ସଚେତନତା: ଆରାବଳିର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଜଣାଇବା।
• ଦାୟିତ୍ୱ ଦାବି: ସରକାରୀ ନୀତିର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆଧାର ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା।
• ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଅଭିଯାନ: ସ୍ଥାନୀୟ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା।
ନିଷ୍କର୍ଷ
ଆରାବଳିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଥର ଏବଂ ଛୋଟ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଭୂମିକା ରହିଛି। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚତା ଆଧାରରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରି ବଳି ଦେବା ଏକ ବିରାଟ ଭୁଲ୍। କ୍ଷଣିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଲାଭ ପାଇଁ ପରିବେଶକୁ ବଳି ପକାଇବା ଆତ୍ମଘାତୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେବ। ସମୟ ଆସିଛି, ବିକାଶ ଏବଂ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସଠିକ୍ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ଏକଜୁଟ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
