ପାଞ୍ଚଟି ରାଜ୍ୟରେ ଆସନ୍ତା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଦେଶର ବିପକ୍ଷ ରାଜନୀତି ନୂଆ ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ସରଗରମ। ଏହି ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ରହିଛନ୍ତି କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ବିଶେଷକରି ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧି। ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ମିଡିଆ ପରାମର୍ଶଦାତା ସଞ୍ଜୟ ବାରୁଙ୍କ ଏକ ଲେଖା ଏବେ ବିପକ୍ଷ ରାଜନୀତିରେ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି— ଇଣ୍ଡି ମେଣ୍ଟର ନେତୃତ୍ୱ କିଏ ନେବେ? କଂଗ୍ରେସ କି ଏକାଧିକାର ରଖିବ, ନା ଆଞ୍ଚଳିକ ନେତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିବ?
ସଞ୍ଜୟ ବାରୁ ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମମତା ବାନର୍ଜୀଙ୍କୁ “ଆତ୍ମନିର୍ମିତ ନେତା” ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ତାଙ୍କୁ ଇଣ୍ଡି ମେଣ୍ଟର ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ମନେ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବୟାନ ଏମିତି ସମୟରେ ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ବିରୋଧରେ ଏକାକୀ ଲଢ଼ିବା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି— ଏହା କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମତ, ନା ବିପକ୍ଷ ରାଜନୀତିର ଏକ ଗଭୀର ଅସ୍ଥିରତାର ପ୍ରତିଫଳନ?
ବାରୁଙ୍କ ତର୍କ: ରାହୁଲ-ଖଡଗେ ଯୁଗଳ କି ଦୁର୍ବଳ?
ସଞ୍ଜୟ ବାରୁ ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ଏହା ମନେ କରାଇଛନ୍ତି ଯେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧି ଓ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡଗେଙ୍କ ଯୁଗଳ ନେତୃତ୍ୱ ସେହି ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ, ଯେପରି ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଦଳୀୟ ଓ ସରକାରୀ ନେତୃତ୍ୱର ଭୂମିକା ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା— ଜଣେ ରାଜନୀତିକ ନିୟନ୍ତ୍ରକ, ଅନ୍ୟଜଣେ ଶାସନମୁଖ୍ୟ।
ବାରୁଙ୍କ ମତରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଗଠନରେ ସେହି ସମନ୍ୱୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ଏହା କଂଗ୍ରେସକୁ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବିଜେପିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାରେ ଅସୁବିଧା ଦେଇଛି ବୋଲି ସେ ଯୁକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି।
ଏହି ତର୍କ କଂଗ୍ରେସ ପାଇଁ ଅସୁବିଧାଜନକ। କାରଣ ଏହା ବିପକ୍ଷ ଏକତାର ଆଲୋଚନାକୁ ସରାସରି ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଆଣିଦେଇଛି।
)
ମମତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ: ଅଞ୍ଚଳୀୟ ଶକ୍ତିର ଉଦୟ?
ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କୁ ବାରୁ “ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ିର, ସ୍ୱୟଂନିର୍ମିତ ନେତା” ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଜଣେ ମହିଳା ନେତୃତ୍ୱରେ ବିପକ୍ଷ ମେଣ୍ଟ ଗଠିତ ହେଲେ, ବିଜେପିର ମହିଳା ଭୋଟ ଆଧାରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବ।
ସେ ଇତିହାସକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି— ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ପରେ ଭାରତରେ ଜଣେ ମହିଳା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଏହି ଯୁକ୍ତି ଟିଏମସି ଶିବିରରେ ସ୍ୱାଗତ ପାଇଛି। ଟିଏମସି ସାଂସଦ ସାଗରିକା ଘୋଷ ଏହାକୁ “ଏକ ଧାରଣା ଯାହାର ସମୟ ଆସିଯାଇଛି” ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି— ମମତା କି ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସମସ୍ତ ବିପକ୍ଷ ଦଳକୁ ଏକତ୍ର କରିପାରିବେ? କିମ୍ବା ଏହା ଏକ ତାତ୍କାଳିକ ରାଜନୀତିକ ଚାଳ?
ଷ୍ଟାଲିନ ଚର୍ଚ୍ଚା: ଆଉ ଗୋଟିଏ ପ୍ରସ୍ତାବ
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପୂର୍ବରୁ ମଣିଶଙ୍କର ଆୟାରଙ୍କ ବୟାନ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣୀୟ। ସେ ଏମକେ ଷ୍ଟାଲିନଙ୍କୁ ଇଣ୍ଡି ମେଣ୍ଟର ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଯୋଗ୍ୟ ମନେ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଥିଲା— ଷ୍ଟାଲିନ ସଂଘୀୟତା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସକ୍ରିୟ ଓ ରାହୁଲଙ୍କ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବେ ନାହିଁ।
ଏହି ଦୁଇଟି ବୟାନ— ବାରୁଙ୍କ ମମତା ପ୍ରଶଂସା ଓ ଆୟାରଙ୍କ ଷ୍ଟାଲିନ ସମର୍ଥନ— ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଉଠାଉଛି: କଂଗ୍ରେସ କି ଏବେ ଇଣ୍ଡି ମେଣ୍ଟର ସ୍ୱାଭାବିକ ନେତା ରହିନାହିଁ?
କଂଗ୍ରେସର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ
କଂଗ୍ରେସ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା— ଆତ୍ମପରିଚୟର ସଂକଟ। ଏକ ପକ୍ଷରେ ସେ ଜାତୀୟ ଦଳ ଭାବେ ନେତୃତ୍ୱ ଦାବି କରେ; ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନଙ୍କ ସହ ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଟିଏମସି ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ିବା, କେରଳରେ ବାମ ଶିବିର ବିରୋଧରେ ରହିବା, ତାମିଲନାଡୁରେ ଡିଏମକେ ସହ ମିଳିତ ହେବା— ଏହି ସମସ୍ତ ସମୀକରଣ ଦଳକୁ ଏକ ସଂଘର୍ଷମୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖିଛି।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ବାରୁଙ୍କ ଲେଖା କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମତ ନୁହେଁ; ଏହା ବିପକ୍ଷ ଶିବିରର ଭିତର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି।
ବିଜେପି ପାଇଁ ସୁଯୋଗ?
ଏହି ନେତୃତ୍ୱ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ କାହାର? ସମ୍ଭବତଃ ବିଜେପି। ଯେତେବେଳେ ବିପକ୍ଷ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଆଲୋଚନାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଶାସକ ଦଳ ତାହାର ସଂଗଠନ ଓ ଅଭିଯାନରେ ମନୋନିବେଶ କରିପାରେ।
ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବିଜେପିର ମୁଖ୍ୟ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏକକ ନେତୃତ୍ୱ ଛବି। ବିପକ୍ଷ ଏହି ଛବିକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚାହେଁ, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ମୁହଁ ଦେଖାଇପାରୁନାହିଁ।
ନିଷ୍କର୍ଷ: ବାଣ କେଉଁଠି ଲାଗିଲା?
ସଞ୍ଜୟ ବାରୁଙ୍କ ବୟାନ କଂଗ୍ରେସକୁ ଏକ ସଂକେତ ଦେଇଛି— ବିପକ୍ଷ ଏକତାର ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରଶ୍ନ ଅବହେଳା କରିହେବ ନାହିଁ। ଏହା କେବଳ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଛବିର ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ; ଏହା ଦଳୀୟ ରଣନୀତିର ପ୍ରଶ୍ନ।
ବିପକ୍ଷ ଯଦି ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିକଳ୍ପ ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହେଁ, ତେବେ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆବଶ୍ୟକ। ନଚେତ୍ ଏପରି ବୟାନ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆଉ ବଢ଼ିବ।
ଶେଷକଥା— ରାଜନୀତିରେ ବାଣ ସବୁବେଳେ ଶତ୍ରୁ ଶିବିରରୁ ଆସେ ନାହିଁ; କେବେ କେବେ ନିଜ ଶିବିରରୁ ଆସିଥିବା ବାଣ ଅଧିକ ଗଭୀର ଆଘାତ କରେ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/india-to-supply-weapons-to-france-what-else-has-been-agreed/
