ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ସଦା ମାତ୍ର ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ ନୁହେଁ; ଏହା ଅନେକ ସମୟରେ ରାଜନୀତିର ଏକ ନିରବ ଭାଷା ମଧ୍ୟ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ରବିବାର ଘୋଷଣା କରିଥିବା ୨୦୨୬ ମସିହାର ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ତାଲିକାକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଦେଖିଲେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଯେ ଏହି ସମ୍ମାନଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅବଦାନର ସ୍ୱୀକୃତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ, ଆଞ୍ଚଳିକ ସମୀକରଣ ଓ ରାଜନୈତିକ ସନ୍ତୁଳନକୁ ନଜରରେ ରଖି ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ରଣନୀତି।
କେରଳ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ତାମିଲନାଡୁ, ଆସାମ—ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ନିର୍ବାଚନୀ ମୁହାଁମୁହିଁର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏମିତି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାରର ଭୂଗୋଳିକ ବିତରଣ, ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱମାନଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ସାମାଜିକ ପରିଚୟ, ସବୁକିଛି ଏକ ଗାଣିତିକ ପ୍ରୟାସ ପରି ମନେପଡ଼େ।
ବାମପନ୍ଥୀ ଚରିତ୍ର ଓ ମରଣୋତ୍ତର ସମ୍ମାନ
ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ‘ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ’ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ କେରଳର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭି.ଏସ୍. ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ନିଜେ ଏକ ଗଭୀର ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କେତ। ସିପିଆଇ(ଏମ୍)ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ, ଶ୍ରମିକ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁହଁ, ଏବଂ ବାମପନ୍ଥୀ ନୀତିର ଏକ ଅଡ଼ିଗ ପ୍ରତୀକ ଥିବା ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ମାନ ଦେବା ମାଧ୍ୟମରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକାଧାରେ ଦୁଇଟି ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛି—ପ୍ରଥମେ, ଦଳୀୟ ସୀମା ଉପରେ ଉଠି ସମ୍ମାନ ଦେବାର ଦାବି; ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, କେରଳରେ ବାମପନ୍ଥୀ ଭୋଟବ୍ୟାଙ୍କକୁ ନରମ ଭାବରେ ଛୁଆଁବାର ଚେଷ୍ଟା।
ଏହି ପରମ୍ପରା ନୂଆ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ବାମପନ୍ଥୀ ନେତାମାନଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରସ୍ତାବ ମିଳିଛି, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ମାମଲାରେ ସେମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି। ବୁଦ୍ଧଦେବ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇଏମ୍ଏସ୍ ନାମ୍ବୁଦିରିପାଦଙ୍କ ଉଦାହରଣ ସେହି ପରମ୍ପରାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ। ସିପିଆଇ(ଏମ୍) ସଦା କହିଆସିଛି—“ଆମର ରାଜନୀତି ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ।”
ତେବେ, ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦନଙ୍କ ମାମଲାରେ ଦଳର ଆଧିକାରିକ ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲରୁ ଆସିଥିବା ଏବଂ ପରେ ଡିଲିଟ୍ କରାଯାଇଥିବା ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପୋଷ୍ଟ ଦଳର ମନୋଭାବରେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଙ୍କେତ ଦେଇଥିଲା। ଶେଷରେ ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା, ଏହି ଆଦର୍ଶ ଓ ବ୍ୟବହାରିକତା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଲା।
Com. Buddhadeb Bhattacharya who was nominated for the Padma Bhushan award has declined to accept it. The CPI(M) policy has been consistent in declining such awards from the State. Our work is for the people not for awards. Com EMS who was earlier offered an award had declined it. pic.twitter.com/fTmkkzeABl
— CPI (M) (@cpimspeak) January 25, 2022
କେରଳ: ସମ୍ମାନ ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଗଣିତ
୨୦୨୬ ମସିହାର ପାଞ୍ଚଟି ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣରୁ ତିନିଟି କେରଳକୁ ଯିବା ମାତ୍ର ସଯୋଗ ନୁହେଁ। କେରଳର ଜାତି–ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଗଠନ, ବିଶେଷକରି ଏଜାଭା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଆସିଛି। ଏହି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ବାମ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୋର୍ଚ୍ଚାର ଆଧାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶେଷ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ବିଜେପି ସେଠାରେ ପାଉଁ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦନ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପିନାରାଇ ବିଜୟନ—ଉଭୟ ଏଜାଭା ସମ୍ପ୍ରଦାୟର। ଏହା ସହିତ ଏସଏନଡିପି ଯୋଗମର ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ଭେଲାପଲ୍ଲୀ ନାଟେସନଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ଦେବା, ଏହି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଉଛି—ସମ୍ମାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ପର୍କ।
ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଓ ଶିବୁ ସୋରେନ: ସମ୍ମାନ ନା ସମନ୍ୱୟ?
ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ମୁକ୍ତି ମୋର୍ଚ୍ଚାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଶିବୁ ସୋରେନଙ୍କୁ ମରଣୋତ୍ତର ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ଦେବାର ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥ ଆହୁରି ଜଟିଳ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେମନ୍ତ ସୋରେନଙ୍କୁ ଦୁର୍ନୀତି ମାମଲାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଗିରଫ କରାଯିବା ପରେ, ଜେଏମଏମ ଏହାକୁ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଶୋଧ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରୁଛି।
ଏମିତି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଶିବୁ ସୋରେନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ଏକ ପକ୍ଷରେ ଆଦିବାସୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ଐତିହାସିକ ନେତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ୱୀକୃତି, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ରାଜନୈତିକ ତୀବ୍ରତା କମାଇବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହା ପରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତ ରତ୍ନ ଦାବି ପୁନର୍ବାର ଉଠିବା, ସମ୍ମାନ ଓ ରାଜନୀତିର ଏହି ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରେ।
ତାମିଲନାଡୁ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଓ ଆସାମ: ଭୌଗୋଳିକ ବାର୍ତ୍ତା
ତାମିଲନାଡୁକୁ ସର୍ବାଧିକ ୧୩ଟି ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗକୁ ୧୧ଟି, ଆସାମକୁ ୫ଟି—ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ ନିଜେ କଥା କହୁଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ତୀବ୍ର, ଏବଂ ଜାତୀୟ ଦଳ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ରଣନୀତିକ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଭିନେତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ତାମିଲନାଡୁରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରର ମୁହଁମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିବା—ଏହା ସବୁ ରାଜନୈତିକ ବାର୍ତ୍ତାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ।
ସମ୍ମାନର ରାଜନୀତି: ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରଶ୍ନ
ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ଯଦି ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କେଉଁଠି ଯାଇ ଠିଆ ହୁଏ? ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ସମ୍ମାନଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମିଳୁଛି, କିନ୍ତୁ ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ଏହାକୁ କେବଳ ସମ୍ମାନର ତାଲିକା ରହିବାକୁ ଦେଉନାହିଁ।
ସମ୍ମାନ ଓ ସତର୍କତା
ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ଏବେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉପକରଣ—ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ସନ୍ଦେଶ ଯାଏ, ସମୀକରଣ ଗଢ଼ାଯାଏ, ଏବଂ କେବେ କେବେ ରାଜନୈତିକ ମାନସିକତାକୁ ନରମ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଛି—ଏହି ସମ୍ମାନଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ ଦୂରେ ନ ଯାଆନ୍ତୁ। କାରଣ ସମ୍ମାନ ଯେତେବେଳେ ରାଜନୀତିର ଅତିରିକ୍ତ ଭାର ବହନ କରିବାକୁ ଲାଗେ, ସେତେବେଳେ ସେହି ସମ୍ମାନ ନିଜେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଏ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/four-heroes-from-odisha-nominated-for-padma-shri-award/
