ଦିଲ୍ଲୀର ଆକାଶରେ ବାୟୁର ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ନେଇ ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟର ଆକାଶ ଏବେ ମାତ୍ର ଧୂଳି–ଧୂଆଁରେ ଭରି ନୁହେଁ, ଏହା ଲୋକଙ୍କ ନିଶ୍ୱାସକୁ ଅଟକାଇ ଦେଉଛି। କଟକ, ଜଟଣୀ, କୋଣାର୍କ, ପୁରୀ, ତାଳଚେର—ଏସବୁ ନାମ ଆଜି କେବଳ ସହର କିମ୍ବା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳ ନୁହେଁ; ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଶାର ବଢ଼ୁଥିବା ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରମାଣ। ନିକଟରେ ମିଳିଥିବା ଏୟାର କ୍ୱାଲିଟି ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ତଥ୍ୟ ଦେଖାଉଛି—ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ସହର ‘ସିଭିୟର’ ଓ ‘ଅନହେଲଦି’ ଶ୍ରେଣୀରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଛି। ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଅଙ୍କ ନୁହେଁ, ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ଲକ୍ଷଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଅସୁସ୍ଥ ଶ୍ୱାସ, ଅସୁରକ୍ଷିତ ଭବିଷ୍ୟତ।
ତଥ୍ୟ କଣ କୁହୁଛି?
ଉପଲବ୍ଧ ତାଲିକା ଅନୁସାରେ କଟକର ଏୟାର କ୍ୱାଲିଟି ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ୨୧୪, ଶିକ୍ଷା ହବ୍ ଜଟଣୀର ୨୨୫, ପର୍ଟ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ କୋଣାର୍କର ୨୧୨, ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀର ୨୨୪—ସବୁ ‘ସିଭିୟର’ ଶ୍ରେଣୀରେ। ତାଳଚେର ତ ଆଉ ଭୟଙ୍କର—ଏୟାର କ୍ୱାଲିଟି ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ୨୩୭, ପିଏମ ୨.୫ ୧୬୨ ମିଲିଗ୍ରାମ/ଏମ³, ପିଏମ୧୦ ୨୧୯ ମିଲିଗ୍ରାମ/ଏମ³। ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ୱସ୍ଥାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ଓ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ସୀମାକୁ ଅନେକ ଗୁଣା ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି। କୁଦାଲୋଇ ଓ ସମ୍ବଲପୁର ‘ଅନହେଲଦି’ ଶ୍ରେଣୀରେ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ରାଉରକେଲା ମାତ୍ର ‘ମଡରେଟ’—କିନ୍ତୁ ଏହା କୌଣସି ସାନ୍ତ୍ୱନା ନୁହେଁ।
ପିଏମ ୨.୫ ଓ ପିଏମ ୧୦—ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ଏବେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ ଭୟର ପର୍ଯ୍ୟାୟବାଚୀ। ପିଏମ ୨.୫ ମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ କଣିକା, ଯାହା ସିଧାସଳଖ ଫୁସଫୁସ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରକ୍ତସ୍ରୋତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ଏହା ହୃଦ୍ରୋଗ, ଆସ୍ଥମା, କ୍ୟାନ୍ସର ଭଳି ରୋଗକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଉଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସଂକଟରେ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି।
ଶିଳ୍ପୀକରଣ ଓ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଉନ୍ନତି
ତାଳଚେର, କୁଦାଲୋଇ, ସମ୍ବଲପୁର—ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଶିଳ୍ପର ହଟସ୍ପଟ୍। କୋଇଲା ଖଣି, ଥର୍ମାଲ ପାୱାର ପ୍ଲାଣ୍ଟ, ଭାରି ଶିଳ୍ପ—ସବୁ ମିଶି ଆକାଶକୁ ଧୂଆଁରେ ଢାକି ଦେଇଛି। ପରିବେଶ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିବା ପରେ ମନିଟରିଂ କେଉଁଠି? ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ୍ର ରିପୋର୍ଟ କାଗଜରେ ସୁନ୍ଦର, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ସତ୍ୟ ଭିନ୍ନ। ନିୟମ ଅଛି, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଦୁର୍ବଳ।
ଶିଳ୍ପ ନାମରେ ଚାକିରି ଓ ଉନ୍ନତିର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ସେହି ଉନ୍ନତି ଯଦି ଲୋକଙ୍କୁ ଶ୍ୱାସ ନେବାକୁ ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ଏହା କେମିତି ଉନ୍ନତି? ତାଳଚେରର ଉଦାହରଣ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଆଉ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରୁଛି।
ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସହର ମଧ୍ୟ ଅସୁରକ୍ଷିତ
କୋଣାର୍କ ଓ ପୁରୀ—ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ମୁହଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର, ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମ—ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି ଲକ୍ଷଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟଟକ। କିନ୍ତୁ ଏୟାର କ୍ୱାଲିଟି ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ୨୦୦ ଉପରେ ଥିବା ସହରକୁ କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ଆସିପାରିବ? ଯାନବାହନ ଦୂଷଣ, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ନିର୍ମାଣ, ଧୂଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଅଭାବ—ସବୁ ମିଶି ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସହରକୁ ମଧ୍ୟ ‘ସିଭିୟର’ କରିଦେଇଛି। ଏହା କେବଳ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ, ଏହା ଅର୍ଥନୈତିକ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ।
ରାଜଧାନୀ ନିକଟରେ ବିପଦ
କଟକ ଓ ଜଟଣୀ—ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହ ଲାଗିଥିବା ଅଞ୍ଚଳ। ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ହୃଦୟର ସୀମାରେ ଥିବା ଏହି ସହରଗୁଡ଼ିକ ଯଦି ‘ସିଭିୟର’ ଶ୍ରେଣୀରେ, ତେବେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଅବସ୍ଥା କେମିତି? ଏଠାରେ ଯାନବାହନ ଭିଡ଼, ରାସ୍ତା କାମ, ଧୂଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଅଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ। ସ୍ମାର୍ଟ ସିଟି ନାରା ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଯାଇଛି ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟର ସତ୍ୟ।
ଶାସନ ଓ ପ୍ରଶାସନର ଦାୟିତ୍ୱ
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏକ ଦିନର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ। ଏହା ବର୍ଷରୁ ବର୍ଷ ଧରି ଜମିଥିବା ଅବହେଳାର ପରିଣାମ। ଶାସନ ଯେତେବେଳେ ଶିଳ୍ପ ନିବେଶକୁ ସ୍ୱାଗତ କରେ, ସେତେବେଳେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ୍କୁ କେବଳ ଅନୁମତି ଦେବା ନୁହେଁ, ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ କଡା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ହେବ।
ଆପାତକାଳୀନ ପଦକ୍ଷେପ—ଯେପରିକି ଗ୍ରେଡେଡ୍ ରେସ୍ପନ୍ସ ଆକ୍ସନ୍ ପ୍ଲାନ୍ (GRAP)—କେବଳ ଦିଲ୍ଲୀ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଓଡ଼ିଶାର ଶିଳ୍ପ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧୂଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଟ୍ରକ୍ ଆବରଣ, ଯାନବାହନ ଇମିଶନ୍ ଚେକ୍—ଏସବୁ ନିୟମ କାଗଜରେ ରହିଲେ ହେବ ନାହିଁ।
ଲୋକଙ୍କ ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ
ସରକାର ସବୁ କରିଦେବ—ଏହି ଭାବନା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଯାନବାହନ କମ୍ ବ୍ୟବହାର, ସାର୍ବଜନିକ ପରିବହନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ, ଗଛ ଲଗାଣ, ଅବଞ୍ଚିତ ଜଳାନି ଜଳାଇବାକୁ ରୋକ—ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଛୋଟ ଛୋଟ ପଦକ୍ଷେପ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏହା ପାଇଁ ସଚେତନତା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ସରକାର ଓ ମାଧ୍ୟମର ଯୁଗଳ ଦାୟିତ୍ୱ।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଚାପ
ବଢ଼ୁଥିବା ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ସହିତ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ, ହୃଦରୋଗୀଙ୍କ ଭିଡ଼ ବଢ଼ୁଛି। ଏହା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ପ୍ରତିରୋଧ ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଚିକିତ୍ସାରେ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛୁ, ପ୍ରତିରୋଧରେ କମ୍।
ଆଗାମୀ ପଥ
ଓଡ଼ିଶା ଏବେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ମୋଡ଼ରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ଉନ୍ନତି ଓ ପରିବେଶ—ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଏକାସାଥି ନେଇ ଚାଲିବା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ରାସ୍ତା ନାହିଁ। ନ ହେଲେ ଆଜି ଏୟାର କ୍ୱାଲିଟି ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ୨୦୦, କାଲି ୩୦୦ ହେବ—ଏଭଳି ଭାବେ ଆମେ ନିଜେ ନିଜ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ବିଷାକ୍ତ କରିଦେବା।
ଏହି ଏୟାର କ୍ୱାଲିଟି ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ତଥ୍ୟ ଏକ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ। ଏହାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କଲେ ମୂଲ୍ୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ—ଶ୍ୱାସ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସ୍ୱପ୍ନର ମୂଲ୍ୟ। ସମୟ ଆସିଗଲା—ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, କାର୍ଯ୍ୟ ଦରକାର। ଓଡ଼ିଶାକୁ ଶ୍ୱାସ ନେବାକୁ ଦିଅ।
AlsoRead; http://purvapaksa.com/ai-powered-reforms-begin-in-odisha-to-curb-illegal-mining/
