ଜାତୀୟ ଆଇନ ସେବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକର ସହାୟତାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ରାଜ୍ୟର ଆଦିବାସୀ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ମାଗଣା ଆଇନ ସହାୟତାର ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ବିଶେଷକରି ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି, ସମ୍ବଳ କିମ୍ବା ଆଇନ ସଚେତନତା ଅଭାବରୁ ନ୍ୟାୟ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣ ଆଇନ, ୧୯୮୭ ଅନୁଯାୟୀ, ଜାତୀୟ ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣ (ଏନଏଏଲଏସଏ) ସାରା ଦେଶରେ ମାଗଣା ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଆଇନ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସଂରଚିତ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଓଡ଼ିଶାରେ, ଏହି ଢାଞ୍ଚା ଗ୍ରାମ ଏବଂ ତାଲୁକ ସ୍ତରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଆଇନ ସେବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଏକ ବହୁସ୍ତରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ପ୍ରସାରର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ, ରାଜ୍ୟର ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଗ୍ରାମ ଆଇନ ସେବା କ୍ଲିନିକ୍ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଗ୍ରାମ ଆଇନ ଯତ୍ନ ଏବଂ ସହାୟତା କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି। ଜାତୀୟ ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣ (ଆଇନ ସେବା କ୍ଲିନିକ୍) ନିୟମାବଳୀ, ୨୦୧୧ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ଆକାର ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଗ୍ରାମର କ୍ଲଷ୍ଟରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ବର୍ତ୍ତମାନ, ଜିଲ୍ଲା ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣ (ଡିଏଲଏସଏ) ଏବଂ ତାଲୁକ ଆଇନ ସେବା କମିଟି (ଟିଏଲଏସସି) ର ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ସାରା ଓଡ଼ିଶାରେ ୧୩୨ ଟି ଗ୍ରାମ ଆଇନଗତ ଯତ୍ନ ଏବଂ ସହାୟତା କେନ୍ଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କୁ ଆଇନଗତ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିବାରେ, ସରକାରୀ ଯୋଜନା ପାଇବାରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ବୁଝିବାରେ ସହାୟତା କରେ।
ଗତ ଦୁଇ ବର୍ଷର ତଥ୍ୟ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଦ୍ଧିତ ପ୍ରସାରକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ। ୨୦୨୪ ମସିହାରେ, ଅଧିକାରୀମାନେ ୮,୦୨୯ ଜଣଙ୍କୁ ଭେଟି ୪,୫୯୩ ଜଣଙ୍କୁ ଆଇନଗତ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ, ୭,୬୩୮ ଜଣଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ୫,୬୪୪ ଜଣଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଆଇନଗତ ସହାୟତା ମିଳିଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରଭାବଶାଳୀତା ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥିଲା।
ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଆଇନଗତ ସହାୟତା ସହିତ, ଓଡ଼ିଶା ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ବିକଳ୍ପ ବିବାଦ ସମାଧାନ (ଏଡିଆର) ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଛି। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ, ଏନଏଏଲଏସଏ ର କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ଚାରୋଟି ଜାତୀୟ ଲୋକ ଅଦାଲତ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ତାଲୁକ ସ୍ତରରୁ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୋର୍ଟ ସାମିଲ ଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣ ୨୭ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୫ରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ଲୋକ ଅଦାଲତ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଆଲୋଚନାଯୋଗ୍ୟ ଉପକରଣ ଆଇନର ଧାରା ୧୩୮ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ବିବାଦ ସମାଧାନକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ, ଓଡ଼ିଶାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୨ଟି ସ୍ଥାୟୀ ଲୋକ ଅଦାଲତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଉଛି, ଯାହା ସାଧାରଣ ଉପଯୋଗୀ ସେବା ସହିତ ଜଡିତ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିଥାଏ।
କେନ୍ଦ୍ର ଆଇନ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ (ସ୍ୱାଧୀନ ଦାୟିତ୍ୱ) ଏବଂ ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟାପାର ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଅର୍ଜୁନ ରାମ ମେଘୱାଲ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ଲିଖିତ ଉତ୍ତରରେ ଏହି ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ବିସ୍ତାରିତ ଆଇନଗତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରାଯାଇଥିଲା।
