ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ୨୦୨୪ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ରାଜ୍ୟର ଦୀର୍ଘ ୨୪ ବର୍ଷର ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) ଶାସନର ଶେଷ ଭାଗ ଜାଣିବା ଦରକାର। ଏହି ଶେଷ ଭାଗରେ ଘଟିଥିବା ଦଳୀୟ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ ଭିତରେ ଜାଗା ନେଇଥିବା ବାହାରି ଲୋକଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ।
ଅନେକ ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ଏହି ଦଶାକୁ “ଜୟଚନ୍ଦ୍ର ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ” ବୋଲି ଉପମା ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି-ଯେଉଁଠାରେ ଦଳର ଭିତରେ ଅସୁରକ୍ଷା, ଏହି ସମୟରେ ନେତୃତ୍ୱ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ନିଜ ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବା ପାଇଁ ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଉପରେ ନିର୍ଭରତା ଶେଷରେ ଦଳକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଲା।
ଆଜିର ଆଲୋଚନାରେ ରହିଛି-
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଆଗମନର ରାଜନୀତିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି,
ବିଜେଡି ଭିତରର ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ,
ଶାସନ ହାରାଇବା ପରେ ଦଳୀୟ ଅସ୍ମିତା ସଙ୍କଟ, ଏବଂ
ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଭବିଷ୍ୟତର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ।
ଜୟଚନ୍ଦ୍ର ଉପମା: ରାଜନୀତିକ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଏକ ପ୍ରତୀକ
ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଇତିହାସରେ ଜୟଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାହାଣୀ- ଏକ ହିନ୍ଦୁ ରାଜା ହୋଇ ଅନ୍ୟ ରାଜାକୁ ପରାଜିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଦେଶୀ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେବା- କାଳକ୍ରମରେ “ନିଜ ଘରକୁ ନିଜେ ନଷ୍ଟ କରିବା”ର ଚିହ୍ନରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।
ସେହି ଉପମାକୁ ଆଧାର କରି ରାଜନୀତିକ ମହଳରେ ଏବେ ଚର୍ଚ୍ଚା- ବିଜେଡିର କିଛି ନେତା ନିଜ ବିପକ୍ଷୀ ନେତାଙ୍କୁ ଦଳ ଭିତରୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ତାମିଲନାଡୁର ପୂର୍ବତନ ଅଧିକାରୀ ଭୈରବ କାର୍ତ୍ତିକେୟନ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ଦଳରେ ଆଣିବା କାହିଁକି ଏତେ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇଥିଲେ?
ଏକାଦିଧିକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୂତ୍ର, ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଘଟଣାକ୍ରମ ଦେଖିଲେ- ବିଜେଡିର ଶେଷ ୩–୪ ବର୍ଷର ସମସ୍ୟା ବିରୋଧୀ ଦଳଠାରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ଦଳ ମଧ୍ୟରୁ ଆସିଥିଲା।
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଦଳପ୍ରବେଶ: ଏକ ଐତିହାସିକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ
୨୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୩।
ଭୈରବ କାର୍ତ୍ତିକେୟନ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ବିଜେଡିରେ ଯୋଗଦେବା ଘଟଣା ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିକ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳୀନ ଆକାଶକୁ ଆଲୋକମୟ କରିଦେଇଥିଲା।
ସେଇଦିନର ଫଟୋଗୁଡ଼ିକ, ସେଇଦିନର ମୁଖ୍ୟ ବକ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ- ଏକ ସାଧାରଣ ଅଧିକାରୀ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି ନୂତନ ଗନ୍ତବ୍ୟରେ ଯିବା ନୁହେଁ; ବରଂ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସନ୍ଦେଶ ଦେଉଥିଲା; “ଦଳ ଭିତରେ ନୂତନ ରୂପରେ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଗଠିତ ହେଉଛି।”
ପାଣ୍ଡିଆନ ବିଜେହିର ସଦସ୍ୟତା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ସମୟର ଫଟୋକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଜୟଚନ୍ଦ୍ର ରୂପୀ ବିଜେଡି ନେତାମାନେ କିପରି ଉତ୍ଫୁଲିତ ହୋଇ କୋଟିନିଧି ପାଇଲା ପରି ମନଭିତରେ କୁରୁଳି ଉଠୁଛନ୍ତି ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଜଣାପଡ଼ୁଛି। ସେମାନେ ଭାବୁଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ କରୁଣା ଲାଭ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କର ରାଜନୀତିକ ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହୋଇ ଆହୁରି ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହୋଇ ଉଠିବ।
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା, ଫୁଲମାଲା ପିନ୍ଧାଇଥିବା, ଫଟୋରେ ଚମକି ଉଠିଥିବା ଏହି ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବହୁତ ନେତା ଗତ ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜୟ ପରେ ଦଳର ଭବିଷ୍ୟତକୁ “ପାଣ୍ଡିଆନ ନିଆଁ ଲଗାଇଦେଲେ” ବୋଲି ମନ୍ତବ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖାଗଲା।
ବିଜେଡି ନେତାମାନଙ୍କର ଏହି ବିରୋଧାଭାସ ଦଳର ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଗଭୀରତାକୁ ଦର୍ଶାଏ।
ବିଜେଡିର ଗଭୀର ସମସ୍ୟା: ନେତୃତ୍ୱ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ଶୂନ୍ୟତା
୨୪ ବର୍ଷର ଶାସନ-ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତି ଇତିହାସରେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ରେକର୍ଡ। ଯାହାକି ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଭାଙ୍ଗିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଇନପାରେ।
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନରମ ନେତୃତ୍ୱ, ଓଡ଼ିଆ ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ରାଜନୀତି, ଏବଂ ସୂଚନାପ୍ରଦ ଶାସନ ମଡେଲ-
ସବୁକିଛି ମିଶି ବିଜେଡିକୁ ଅଦମ୍ୟ କରିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଥିଲା-
୧. ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନିର୍ଣ୍ଣୟର ଅସ୍ପଷ୍ଟତା
ନବୀନଙ୍କ ପରେ କିଏ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଦଳ ଭିତରେ ଗୋପନ ଆଗ୍ନିଶିଖାର ଭଳି ଜଳୁଥିଲା।
୨. ଦଳ ଏବଂ ଶାସନର ‘ଡି-ଫ୍ୟାକ୍ଟୋ’ ନେତା
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଅଧିକାର, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେବା ଶକ୍ତି, ମାଇକ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ-
ଦଳର ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନଙ୍କୁ ଅସୁବିଧାରେ ପକାଇଥିଲା।
୩. ଅନ୍ତର୍ନୈତିକ ଅସନ୍ତୋଷ
ଦଳର ଅନେକ ନେତା ଭାବୁଥିଲେ- “ବର୍ଷରୁ ବର୍ଷ ସମୟ ଦଳକୁ ଦେଇଛି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦଳୀୟ ସଭାପତିଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କେହି ଅନ୍ୟ ଜଣେ କରୁଛନ୍ତି।”
ଏହି ତିନିଟି କଥା ବିଜେଡି ପାଇଁ ବିନାଶକାରୀ ବୋଲି ଆଲୋଚନା ହେଉଛି।
ପାଣ୍ଡିଆନ ପାଇଁ ଅସୀମ ଭରସା-କିଏ ଏବଂ କାହିଁକି?
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଆଗମନ ସହିତ ବିଜେଡି ଭିତରେ ଦୁଇ ପକ୍ଷ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା-
ପାଣ୍ଡିଆନ ଶିବିର ଏବଂ ପାଣ୍ଡିଆନ ବିରୋଧୀ ଶିବିର।
ପାଣ୍ଡିଆନ ଶିବିରର ନେତାମାନେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ଜଣେ “ନିର୍ବାଚନ ରଣନୀତିକାର” ରୂପେ ଚିତ୍ରିତ କରୁଥିଲେ।
ସମାଲୋଚନା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ- “ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦଳକୁ ବଞ୍ଚାଇଥିଲା।”
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ଭିନ୍ନ ଚିତ୍ର ଦର୍ଶାଏ- ପାଣ୍ଡିଆନ ଦଳୀୟ ରାଜନୀତିକୁ ଆସିବା ଓ ଦଳର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପରେ ଦଳର ନୀତି, ପ୍ରଚାର ଶୈଳୀ, ପ୍ରାର୍ଥୀ ବାଛିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସବୁ ବଦଳିଗଲା।
ଏବଂ ତାହା ସହିତ ବଦଳିଗଲା ଦଳର ଭାଗ୍ୟ। ଶାସକ ଦଳରୁ ବିଜେଡି ଏବେ ଦୁର୍ବଳ ବିରୋଧୀ ଦଳ।
୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନ: ବିଜେଡିର ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟଙ୍କ ଅବତରଣ
୨୦୨୪ ମସିହାର ନିର୍ବାଚନ ଫଳ ପ୍ରକାଶ ହେଲା- ଓଡ଼ିଶା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ। ୨୪ ବର୍ଷର ଅଭେଦ୍ୟ ଦୁର୍ଗ-ଗୋଟିଏ ରାତ୍ରିରେ ଭାଙ୍ଗି ଧରାଶାୟୀ ହୋଇପଡ଼ିଲା।
ବହୁ ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତ- ଦଳକୁ ପାଣ୍ଡିଆନ ଚଳାଇବା ପରେ ଦଳ ଭାଙ୍ଗିଥିଲା, ଭୋଟର ଭାବନା ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ପୁରୁଣା ଭୋଟ ବ୍ଲକ୍ ବିଜେଡି ହାତରୁ ବିଜେପିକୁ ସହଜରେ ଖସିଗଲା।
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ନେଇ ଜନତାର ଅସନ୍ତୋଷ, ଦଳୀୟ ନେତାଙ୍କ ଆତ୍ମଗର୍ବ, ପ୍ରାର୍ଥୀ ବାଛିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ନେତାଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା- ସବୁ ମିଶି ବିଜେଡିକୁ ନିର୍ବାଚନ ହରାଇ ଦେଲା।
ଉପନିର୍ବାଚନରେ ବିଜେଡିର ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନ: ଏକ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ
୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ଶାସନ କ୍ଷମତାରୁ ହଟିବା ପରେ ପ୍ରଥମ ଉପନିର୍ବାଚନଟି ଥିଲା ଦଳ ପାଇଁ “ପ୍ରକୃତ ପରୀକ୍ଷା”।
ଯେଉଁ ଆସନରେ ବିଜେଡି କଦାଚିତ୍ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନକୁ ଖସିଥିଲା?
ଯେଉଁ ଆସନ ଦଳ ପାଇଁ ଆସ୍ଥାର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା?
ଏହି ହାର ଛୋଟ ଘଟଣା ନୁହେଁ।
ଏହା ଦଳ ଭିତରେ ଗମ୍ଭୀର ଅସନ୍ତୋଷ, ଅସଂଗଠିତ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ଭୋଟବ୍ୟାଙ୍କ ଖସିଯିବାର ଦର୍ପଣ ସଦୃଶ।
ବିଜେଡି ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ: ଜୟଚନ୍ଦ୍ର ସିଣ୍ଡ୍ରୋମର ସମାନତା
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କର ସନ୍ୟାସ ଘୋଷଣା ପରେ ବିଜେଡି ନେତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା- ଏକ ପ୍ରଶ୍ନକୁ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ରଖିଲା; ତାହା ହେଲା- “ଦଳକୁ କିଏ ଚଲାଉଛି? ଏବଂ କାହା ପାଇଁ?”
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ନେଇ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦଳୀୟ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଏବେ “ଖୋଲାଖୋଲି ଖଣ୍ଡନ ଓ ପ୍ରଶଂସା” ରୂପ ନେଇଛି।
କିଛି ନେତା ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ଦଳର ଦାନବ ବୋଲି ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟନେତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। କାରଣ ଏହି ନେତାମାନେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଦୟାରୁ ବିଧାୟକ, ସାଂସଦ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। ଏପରିକି କିଛି ବିଜେଡି ନେତା ପାଣ୍ଡିଆନ ଆଶିର୍ବାଦରେ ବ୍ୟବସାୟ କରି କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ମାଲିକ ବି ହୋଇପାରିଛନ୍ତି।
ଦଳୀୟ ନେତାମାନଙ୍କର ଏପରି ଦ୍ୱିମୁଖୀ ଚରିତ୍ର- ଦଳକୁ ଅନ୍ତର୍ଭାଗରୁ ବିଭକ୍ତ କରୁଛି।
ତ୍ରେତାଯୁଗର ଯଦୁବଂଶୀ ଭାଇମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେଡିରେ ସମାନତା
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଯଦୁବଂଶ ପରସ୍ପର ଲଢ଼ି ନାଶ ହୋଇଗଲା- ଏହା ଏକ ଆତ୍ମବିନାଶୀ ଧାରା ଥିଲା।
ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ଅଭିଧାନରେ- ବିଜେଡିର ବିଭାଜନ ମଧ୍ୟ ସେହି ଧାରାର ସମ୍ପ୍ରସାରଣକୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି।
ଜଣେ ନେତା ଅନ୍ୟକୁ ଖସାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି,
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ କିଏ କ‘ଣ ପାଇବ-
ଏହି ଗୋଟିଏ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ
ଦଳକୁ ଏକ ସମୟରେ ଦୃଢ଼ ଏକତାରୁ
ବିଭକ୍ତ ମଣ୍ଡଳରେ ପରିଣତ କରିଛି।
ବିଜେଡିର ଭବିଷ୍ୟତ: ଖୋଲା ପ୍ରଶ୍ନ
ବିଜେଡିର କିଛି ଦଳୀୟ ଶକ୍ତି ଏବେ ବି ବହୁତ ମଜବୁତ-
ଗ୍ରାସରୁଟ ସଂଗଠନ,
ସ୍ଥାନୀୟ ନେତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନେଟୱର୍କ, ଛବି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଶାସନର ପରିଚିତତା।
କିନ୍ତୁ ଦଳ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ-
୧. ନୂତନ ନେତୃତ୍ୱ କିଏ?
୨. ପାଣ୍ଡିଆନ ଉତ୍ତରାଧିକାର କିପରି ରହିବ?
୩. ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନେତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ କିପରି ହେବ?
୪. ଦଳ ପୁନଃଗଠନ କିମ୍ବା ଦଳ ବିଭାଜନ-କେଉଁ ଆଡ଼କୁ ଯିବ?
ଏହି ସବୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଆସନ୍ତା ୨-୩ ମାସ ଭିତରେ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିକ ଗତିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବ।
ଜୟଚନ୍ଦ୍ର ଉପମା କେବଳ ଏକ ଆଲୋଚନା, ସତ୍ୟ ହେଉଛି-ଦଳର ଭିତରର ଯୁଦ୍ଧ
ବିଜେଡିର ହାର ପାଇଁ ପାଣ୍ଡିଆନକୁ ଦୋଷ ଦେବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଦୋଷ ସମସ୍ତଙ୍କର ରହିଛି- ଦଳର ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ନେତୃତ୍ୱ ଶୂନ୍ୟତା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିବିରମାନଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ଲାଷ୍ଟ-ମିନିଟ୍ ନୀତିଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ।
ପାଣ୍ଡିଆନ ଦଳର ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନଙ୍କର କରତାଳି-ସହ କଳକଳରେ ଯେତେବେଳେ ଦଳରେ ଯୋଗଦେଲେ, ସେତେବେଳେ ଅନେକେ ଭାବିଥିଲେ “ବିଜେଡିରେ ନୂତନ ଯୁଗ ଆସୁଛି।”
କିନ୍ତୁ ପରିଣାମ ଦର୍ଶାଇଲା- ଦଳର ଭିତରେ ଯୁଦ୍ଧ ଯେତେ ଗଭୀର, ବାହାରୁ କୌଣସି ରଣନୀତିକାର ଆସି ଏହାକୁ ମୋଚନ କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ଜୟଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାହାଣୀ କେବଳ ଏକ ଉପମା।
କିନ୍ତୁ ବିଜେଡିର ଆତ୍ମବିଭାଜନ- ଏକ ପ୍ରକୃତ ରାଜନୀତିକ ଘଟଣା।
ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଏବେ ନୂତନ ସମୀକରଣ, ନୂତନ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ନୂତନ ରାଜନୀତିକ ଚାଲିବା ପଥ ବାଛିବାର ରାସ୍ତାରେ ଅଛି।
Also readhttps://purvapaksa.com/storm-of-rebellion-ahead-in-bjd/
Storm of rebellion ahead in BJD! ।। ବିଜେଡିରେ ଆଗକୁ ବିଦ୍ରୋହର ଝଡ଼!
