ରାଜନୀତିରେ ଶକ୍ତି କେବଳ ସଂଖ୍ୟାରେ ନୁହେଁ, ସମ୍ପଦରେ ମଧ୍ୟ ମାପାଯାଏ। ଭୋଟର ସମର୍ଥନ ଯେତେଦୂର ଆବଶ୍ୟକ, ସେତେଦୂର ଆବଶ୍ୟକ ନିର୍ବାଚନୀ ଅର୍ଥସାହାଯ୍ୟ। ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୪-୨୫ ପାଇଁ ଆସୋସିଏସନ୍ ଫର୍ ଡେମୋକ୍ରାଟିକ୍ ରିଫର୍ମସ୍ (ଏଡିଆର) ର ସଦ୍ୟତମ ରିପୋର୍ଟ ଦେଖାଇଦେଲା—ନିର୍ବାଚନୀ ଚାନ୍ଦାର ଧାରାରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଛି। ମୋଟ ₹୩,୮୨୬.୩୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ବିଭିନ୍ନ ନିର୍ବାଚନ ଟ୍ରଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ ହୋଇଛି, ଯାହାରୁ ୮୨ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP) ଖାତାକୁ ଯାଇଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) କେବଳ ମାତ୍ର ₹୧୫ କୋଟି ପାଇଛି—ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ଭାବେ ଅଧିକ ଚାନ୍ଦା ପାଉଥିବା ବିଜେଡି ପାଇଁ ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ସଙ୍କେତ।
ଅର୍ଥସାହାଯ୍ୟର ରୂପରେଖା: ଟ୍ରଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜନୀତି
ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଏକ ଆଇନସମ୍ମତ ମାଧ୍ୟମ, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ କମ୍ପାନୀ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ଦଳମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଥସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଟ୍ରଷ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅନୁଦାନର ଅତି କମରେ ୯୫ ପ୍ରତିଶତ ରାଜନୈତିକ ଦଳଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏଡିଆର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦ଟି ପଞ୍ଜିକୃତ ଟ୍ରଷ୍ଟ ମଧ୍ୟରୁ ୧୦ଟି ୨୦୨୪-୨୫ରେ ଦାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ବଣ୍ଟନର ତଥ୍ୟ ଦାଖଲ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ୫ଟି ଟ୍ରଷ୍ଟର ରିପୋର୍ଟ ସମୟସୀମା ଶେଷ ହେବାର ୩ ମାସ ପରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ୱେବସାଇଟରେ ଉପଲବ୍ଧ ନଥିବା ତଥ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ।
ମୋଟ ₹୩,୮୨୬.୩୪୧୭ କୋଟି ଟଙ୍କା କମ୍ପାନୀ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କଠାରୁ ଆସିଛି ଓ ₹୩,୮୨୬.୩୫୨୨ କୋଟି ବଣ୍ଟନ ହୋଇଛି—ଏହା ଦେଖାଉଛି ଟ୍ରଷ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଟଙ୍କା କାହା ପାଖକୁ କେତେ ଗଲା—ସେହିଟା ରାଜନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚ୍ୟ ବିଷୟ।
ବିଜେପିର ଦବଦବା
ଶାସକ ଦଳ ବିଜେପି ₹୩,୧୫୭.୬୫୪୯ କୋଟି ପାଇଛି—ଯାହା ମୋଟ ବଣ୍ଟନର ୮୨.୫୨ ପ୍ରତିଶତ। ଏହା ଅଭୂତପୂର୍ବ ସଂଖ୍ୟା। ଏହା ଦେଖାଉଛି ଯେ କର୍ପୋରେଟ୍ ଦାତାମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଶାସକ ଦଳକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇଛନ୍ତି। ରାଜନୀତିରେ “ଇନ୍ସେଣ୍ଟିଭ୍ ଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚର” ନାମକ ଏକ ଧାରଣା ଅଛି—ଯେଉଁ ଦଳ ଶାସନରେ ଥାଏ, ସେହି ଦଳକୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥସାହାଯ୍ୟ ମିଳିଥାଏ, କାରଣ ଦାତାମାନେ ନୀତି-ନିର୍ମାଣରେ ପ୍ରଭାବ ଆଶା କରନ୍ତି।
ବିଜେଡି ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ସଙ୍କେତ
ଏକ ସମୟରେ ବିଜେଡି ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ଭାବେ ସର୍ବାଧିକ ଚାନ୍ଦା ପାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ କ୍ଷମତାରୁ ବାହାରିବା ପରେ ଦାତାମାନଙ୍କ ଆଚରଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସ୍ପଷ୍ଟ। ପ୍ରୁଡେଣ୍ଟ ଇଲେକ୍ଟୋରାଲ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟରୁ ₹୫ କୋଟି ଓ ପ୍ରୋଗ୍ରେସିଭ୍ ଇଲେକ୍ଟୋରାଲ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟରୁ ₹୧୦ କୋଟି—ମୋଟ ₹୧୫ କୋଟି ପାଇଛି ବିଜେଡି। ଏହା ରାଜ୍ୟରେ ବିଜେଡିର ଅବସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଏକ ରାଜନୈତିକ ସନ୍ଦେଶ।
ଚାନ୍ଦାଦାତାମାନେ ସାଧାରଣତଃ “ଉଇନେବିଲିଟି” ଓ “ପ୍ରଭାବ” ଦେଖି ଦାନ କରନ୍ତି। ବିଜେଡିର କ୍ଷମତାଚ୍ୟୁତ ହେବା ସହିତ ତାହାର ଆର୍ଥିକ ଆକର୍ଷଣ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।
କର୍ପୋରେଟ୍ ଦାନର ଭୂମିକା
ଏଡିଆର ଅନୁଯାୟୀ, ୨୨୮ଟି କର୍ପୋରେଟ୍/ବ୍ୟବସାୟିକ ସଂସ୍ଥା ₹୩,୬୩୬.୮୧୯କୋଟି ଦାନ କରିଛନ୍ତି। ୯୯ ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତି ₹୧୮୭.୬୨୨୭ କୋଟି ଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ୧୦ ଦାତା ମୋଟ ₹୧,୯୦୮.୮୬୨୧ କୋଟି ଦାନ କରିଛନ୍ତି—ମୋଟର ପ୍ରାୟ ୪୯.8୮୯ ପ୍ରତିଶତ। ଅର୍ଥାତ କେବଳ ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ଦାତା ରାଜନୀତିକ ଅର୍ଥସାହାଯ୍ୟର ଅର୍ଧାଧିକ ଭାଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—ଏହା କି ରାଜନୀତିରେ ସମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି? କିମ୍ବା ଏହା କେବଳ ଏକ ମାର୍କେଟ୍-ଡ୍ରିଭନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା?
ପ୍ରୁଡେଣ୍ଟ ଓ ପ୍ରୋଗ୍ରେସିଭ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟର ଭୂମିକା
ପ୍ରୁଡେଣ୍ଟ ଇଲେକ୍ଟୋରାଲ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ ୧୫ଟି ଦଳକୁ ₹୨,୬୬୮.୪୬୪୭ କୋଟି ବଣ୍ଟନ କରିଛି। ପ୍ରୋଗ୍ରେସିଭ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ ୧୦ଟି ଦଳକୁ ₹୯୧୪.୯୭ କୋଟି। ଏହି ଦୁଇ ଟ୍ରଷ୍ଟ ମୋଟ ବଣ୍ଟନର ବଡ଼ ଅଂଶ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି।
ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ
ବିଜେଡି ସହିତ ଅନ୍ୟ ୧୯ଟି ଦଳ ମିଶି ₹୨୬୭.୯୧୭୮ କୋଟି ପାଇଛି। ଏହା ଦେଖାଉଛି ଯେ ଜାତୀୟ ଦଳମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁଳନାରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନେ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ପଛରେ। ନିର୍ବାଚନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବେଳେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତା।
ପାରଦର୍ଶିତା ଓ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ
ପାଞ୍ଚଟି ଟ୍ରଷ୍ଟର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁପସ୍ଥିତି ପାରଦର୍ଶିତାକୁ ପ୍ରଶ୍ନରେ ରଖେ। ଯେତେବେଳେ ଏତେ ବଡ଼ ରାଶିର ଟଙ୍କା ରାଜନୀତିକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ସମୟରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ଦରକାର।
ବିଜେଡିର ଚାନ୍ଦା କମିବା କେବଳ ଏକ ଆର୍ଥିକ ତଥ୍ୟ ନୁହେଁ—ଏହା ଶକ୍ତି ସମୀକରଣର ପରିବର୍ତ୍ତନର ଚିହ୍ନ। ଶାସନ ଓ ପ୍ରଭାବ ଯେଉଁଠାରେ ରହେ, ଅର୍ଥସାହାଯ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଏ—ଏହା ରାଜନୀତିର କଠିନ ସତ୍ୟ।
ତଥାପି ଏହା ଏକ ଚେତାବନୀ ମଧ୍ୟ—ରାଜନୀତିରେ ସମତା ଓ ପାରଦର୍ଶିତା ନ ଥାଇଲେ ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଧାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନେ ଯଦି ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ପଛରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ତେବେ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ସମତା ରହିବ କି?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଭବିଷ୍ୟତ ଦେବ। କିନ୍ତୁ ଏକ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ—ନିର୍ବାଚନୀ ଚାନ୍ଦା ଏବେ କେବଳ ଅର୍ଥନୀତି ନୁହେଁ, ରାଜନୀତିର ମୂଳ ଚାଳକ ଶକ୍ତି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/sundays-big-clash-india-pakistan-in-colombo-who-will-benefit-from-the-pitch/
