ରାଜ୍ୟରେ “ମାଗଣା ସଂସ୍କୃତି” ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ସମାଜ ଏବେ ଏକ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ସମ୍ମୁଖୀନ— ଯଦି ସରକାର ଅସୀମ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ସେହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପାଣ୍ଠି କେଉଁଠାରୁ ଆସିବ? ଏବଂ ଯଦି ପାଣ୍ଠି ନ ଥାଏ, ତେବେ କେଉଁ ସେବା ଆଗେ କଟକଣାରେ ପଡ଼ିବ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ଏକ ଆଲୋଚନା ନୁହେଁ; କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଅନୁଭବ ଏହାକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଉଠାଇଛି। ତଥ୍ୟ କୁହୁଛି— ୨୦୨୦-୨୧ ରୁ ୨୦୨୫-୨୬ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୩,୬୧୭ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ ବନ୍ଦ ହୋଇଛି। ସରକାର ଏହାକୁ “ଅସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦ” ବୋଲି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ଏହି ହ୍ରାସକୁ ଗଭୀର ଧାରା ଭାବରେ ଦେଖାଉଛି।
ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି— ଏହା କେବଳ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଗଳ୍ପ ନା? ନା କି ଏହା ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ?
ମାଗଣା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି: ରାଜନୀତିର ସହଜ ଆକର୍ଷଣ
ନିର୍ବାଚନୀ ରାଜନୀତିରେ “ମାଗଣା” ଶବ୍ଦଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ। ବିଦ୍ୟୁତ୍, ପାଣି, ଧାନ, ଯାତାୟାତ, ନଗଦ ସହାୟତା— ଏହି ସବୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମତଦାତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆକର୍ଷଣ କରେ। କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥନୀତିର ନିୟମ ସରଳ— ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାଗଣା ସୁବିଧାର ଏକ ମୂଲ୍ୟ ରହିଛି।
କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଅନେକ ମାଗଣା ଯୋଜନାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ ପାଇଁ ବର୍ଷକୁ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ। ଯେତେବେଳେ ରାଜସ୍ୱ ଓ ବ୍ୟୟର ମଧ୍ୟରେ ତାଲମେଳ ଭଙ୍ଗେ, ସରକାର ଦୁଇଟି ପଥ ନେଇପାରେ—
1. ଋଣ ନେବା
2. ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟୟ କମାଇବା
ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ।
କର୍ଣ୍ଣାଟକର ତଥ୍ୟ: କ’ଣ କୁହୁଛି ଆଙ୍କଡ଼ା?
ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସିପିଆଇ(ଏମ୍) ସଦସ୍ୟ ଜନ୍ ବ୍ରିଟାସ୍ ଉଠାଇଥିବା ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ କେନ୍ଦ୍ର ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ତଥ୍ୟ ଦେଇଥିଲା। ଏହା ଅନୁସାରେ ୨୦୨୦-୨୧ ରୁ ୨୦୨୪-୨୫ ମଧ୍ୟରେ ୯୪୭ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ ବନ୍ଦ ହୋଇଛି।
ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ ସଂଖ୍ୟା ୪୯,୭୯୧ ରୁ କମି ୪୮,୮୪୪ ହୋଇଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ଓ ସାକ୍ଷରତା ବିଭାଗର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୫-୨୬ରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ ସଂଖ୍ୟା ୪୬,୧୭୪ ରହିଛି— ଯାହା ଅଧିକ ହ୍ରାସ ସୂଚାଉଛି।
ସରକାର ଦାବି କରୁଛି— ସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ, କେବଳ ଅସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଗୋଟିଏ ସ୍କୁଲ ବର୍ଷରୁ ବର୍ଷ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବନ୍ଦ ରହେ, ତାହାକୁ ସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦରୁ ଭିନ୍ନ କିପରି କରିବା?
ନାମଲେଖାର ହ୍ରାସ: ଏକ ଶାନ୍ତ ବିପ୍ଲବ
୨୦୧୫-୧୬ରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲରେ ନାମଲେଖା ୪୭.୧ ଲକ୍ଷ ଥିଲା। ୨୦୨୫-୨୬ରେ ଏହା କମି ୩୮.୨ ଲକ୍ଷ। ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯% ହ୍ରାସ।
ସେହି ସମୟରେ ବେସରକାରୀ ଅଣ-ସହାୟତାପ୍ରାପ୍ତ ସ୍କୁଲରେ ନାମଲେଖା ୩୬.୩ ଲକ୍ଷରୁ ୪୭ ଲକ୍ଷକୁ ବୃଦ୍ଧି— ୨୯% ବୃଦ୍ଧି।
ଏହି ଧାରା ସୂଚାଉଛି— ଅଭିଭାବକମାନେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲରୁ ବିଶ୍ୱାସ ହଟାଉଛନ୍ତି। କାରଣ କ’ଣ?
• ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବ
• ଭୌତିକ ସଂଖଳନ ଦୁର୍ବଳ
• ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ
ଯେତେବେଳେ ନାମଲେଖା କମିଯାଏ, ସରକାର ପ୍ରାୟତଃ ଛୋଟ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ମିଶାଇବା କିମ୍ବା ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ।
ବେସରକାରୀ ସ୍କୁଲର ଅସ୍ଥିରତା
ତଥ୍ୟ କୁହୁଛି— ବେସରକାରୀ ଅଣ-ସହାୟତାପ୍ରାପ୍ତ ସ୍କୁଲ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ୨୦୨୦-୨୧ ରୁ ୨୦୨୪-୨୫ ମଧ୍ୟରେ କମିଛି। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ୱୀକୃତି ନବୀକରଣ (RR) ନ ହେବାରୁ ଅନେକ ସ୍କୁଲ ବନ୍ଦ ତାଲିକାରେ ଗଲା।
ଶିକ୍ଷାବିଦ୍ ଭି.ପି. ନିରଞ୍ଜନାରଧ୍ୟାଙ୍କ କଥା— ୯୮% ବେସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ RR ନବୀକରଣ କରିନାହାଁନ୍ତି। RTE ଆଇନ ଓ NEP-2020 ଅନୁସାରେ ନିୟମ ପାଳନ ନହେଲେ ନବୀକରଣ ନହେବ।
ଏହାର ଅର୍ଥ— ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ର ଏକ ନୀତିଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ପାଣ୍ଠିର ଅଭାବ: ମୂଳ ସମସ୍ୟା
ଶିକ୍ଷା ସମକାଳୀନ ତାଲିକାରେ ରହିଛି। କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ଦୁହେଁର ଦାୟିତ୍ୱ। ପୂର୍ବରୁ ସର୍ବ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନରେ ୯୦:୧୦ ଅନୁପାତ ଥିଲା। ଏବେ ୬୦:୪୦।
ଯଦି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆବଣ୍ଟନ କମେ, ରାଜ୍ୟର ଉପରେ ଭାର ବଢ଼େ। ଯଦି ରାଜ୍ୟ ମାଗଣା ଯୋଜନାରେ ବହୁତ ବ୍ୟୟ କରେ, ତେବେ ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଆବଣ୍ଟନ କମିପାରେ।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର: ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ?
ଯଦି ଶିକ୍ଷାରେ ଏପରି ଧାରା ଦେଖାଯାଉଛି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସଙ୍କଟ ଆସିପାରେ। ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚସାଧ୍ୟ। ଯଦି ପାଣ୍ଠି ହ୍ରାସ ହୁଏ, ସେବା ଦୁର୍ବଳ ହେବ।
ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହେବେ— ଗରିବ ଓ ଗ୍ରାମୀଣ ପରିବାର।
ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ
ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ମାଗଣା ଯୋଜନାର ପ୍ରଚଳନ ଅଛି। ଏହା ଆବଶ୍ୟକ କି ଅତ୍ୟାଧିକ— ଏହା ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଏକଟି— ଆମେ କି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତାକୁ ଭାବୁଛୁ?
ମାଗଣା ଯୋଜନା ତୁରନ୍ତ ସାହାଯ୍ୟ ଦେଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେହି ଯୋଜନାରେ ମୂଳ ଢଞ୍ଚା— ସ୍କୁଲ, ହସ୍ପିଟାଲ— ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ, ତେବେ ଦୀର୍ଘକାଳରେ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷତି ଅଧିକ।
ମାଗଣା ଖିଆ ନା ମୂଲ୍ୟବାନ ସେବା?
ମାଗଣା ସୁବିଧା ଦେବା ରାଜନୀତିର ଅଂଶ। କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭଳି ମୂଳ ସେବାରେ କଟକଣା ଲାଗିଲେ, ଏହା ସମାଜର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଅନୁଭବ ଏକ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ— ମାଗଣା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିର ଆକର୍ଷଣ ତଳେ ମୂଳ ଢଞ୍ଚା ଦୁର୍ବଳ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ସରକାରମାନେ ଜନକଳ୍ୟାଣ କରନ୍ତୁ— କିନ୍ତୁ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ମୂଳ ସେବାର ସୁରକ୍ଷା ସହିତ।
ନଚେତ୍, “ମାଗଣା ଖିଆ” ଦିନl ନା ଦିନେ “ମୂଲ୍ୟବାନ ସେବା”କୁ ଗିଲିଦେବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/two-minors-returned-from-the-observation-home/
ନିରୀକ୍ଷଣ ଗୃହରୁ ଫେରାର ଦୁଇ ନାବାଳକ || Two minors returned from the observation home
